Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza dostarczyło do biura podawczego ministerstwa finansów i gospodarki fizyczne kopie 1154 listów, które osoby ze społeczności LGBT+ i osoby sojusznicze wysłały do ministra Domańskiego. 

Wzywały w nich ministerstwo do otwartego dialogu z polską społecznością osób LGBT+ w obliczu historycznej zmiany, jaką jest umożliwienie transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa par osób tej samej płci. Podkreślały potrzebę równego traktowania wszystkich obywateli i wskazywały, że uznawanie zagranicznych małżeństw przez urzędy stanu cywilnego, ZUS i NFZ, ale nie przez urzędy skarbowe, byłoby przykładem jawnej dyskryminacji. Prosiły również o nawiązanie kontaktu z Miłość Nie Wyklucza, o co stowarzyszenie zabiegało wcześniej w piśmie z 20 maja.

Przez ponad trzy miesiące stowarzyszenie nie otrzymało żadnej odpowiedzi ani na własne wiadomości, ani w związku z 1154 mailami przesłanymi przez jego stronę do biura ministra Domańskiego.

Tym samym rząd utrzymuje osoby LGBT+ w niepewności i prawnym zawieszeniu. Pary osób tej samej płci mogą dziś uzyskać w Polsce akt małżeństwa, ich małżeństwo jest odnotowane w rejestrze stanu cywilnego, a ich stan cywilny ulega zmianie. Oznacza to, że państwo uznaje, że para jest małżeństwem, ale nie pociąga to za sobą takich samych skutków prawnych, które wywołuje ślub kobiety i mężczyzny. 

Parom osób tej samej płci z transkrybowanym aktem małżeństwa przysługują dziś świadczenia z ZUS takie jak zasiłek opiekuńczy czy renta rodzinna, ale już nie możliwość zwolnienia z podatku od spadku czy wspólne rozliczenie PIT. Małżeństwo kobiety i mężczyzny automatycznie zawiązuje wspólność majątkową, a o rozdzielność majątkową trzeba wnioskować. Nie ma jasnej odpowiedzi, jak to wygląda u małżeństw osób tej samej płci uznanych drogą transkrypcji.

O to, czy małżeństwom oficjalnie uznanym przez Polskę przysługują standardowe polskie uprawnienia małżeńskie, pary muszą więc każdorazowo pytać Krajową Informację Skarbową (KIS). Przygotowanie wniosku w skuteczny sposób wymaga pomocy specjalistów, a publikowane przez KIS interpretacje dotyczą wyłącznie jednostkowych przypadków osób, które złożyły wniosek. KIS potrzebuje kilku miesięcy na odpowiedź, która może być niejednoznaczna i podlegać dalszej interpretacji – jak w przypadku pana Rafała, który walczy o zwolnienie z podatku od spadku po zmarłym mężu. 

Rząd uznał podpisanie rozporządzenia zmieniającego wzory aktów małżeństwa za finał sprawy transkrypcji. To powtórka z rozrywki: rozporządzenie przygotowało kierowane przez Lewicę ministerstwo cyfryzacji, a minister Kierwiński z Koalicji Obywatelskiej podpisał je dopiero na polecenie premiera. Wiceminister z Lewicy wydał podległej mu instytucji wytyczne, więc ZUS uznaje małżeństwa, ale MSWiA i ministerstwo finansów mogą robić, co i kiedy uznają za stosowne. Bezpieczeństwo osób LGBT+ żyjących w Polsce i ich rodzin po raz kolejny zostało potraktowane jak hobby Lewicy, a nie palący problem, którego istnienie kompromituje Polskę i kolejne rządy – komentuje Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Widoczna presja społeczna i regularne podejmowanie tematu przez media doprowadziły w maju do sytuacji, w której Donald Tusk musiał zabrać głos na temat transkrypcji i powiedzieć swoim ministrom, że oczekuje pilnego załatwienia sprawy. Podobna presja będzie potrzebna, by tego typu reakcję wywołać w kontekście przepisów podatkowych i małżeństw osób tej samej płci.

Rząd przesypia historyczną zmianę

Miłość Nie Wyklucza będzie przez najbliższy rok – do kolejnych wyborów – zabiegać o jak najszersze uznanie skutków prawnych małżeństw osób tej samej płci. Im więcej uda się teraz wywalczyć, tym trudniej będzie wrócić w przyszłości do poprzedniego stanu rzeczy.

Społeczność LGBT+ liczy się z cofnięciem osiągniętego progresu, jeśli kolejny rząd przesunie się na prawo w politycznym spektrum. W polskim kontekście „poglądy prawicowe” oznaczają celowe szkodzenie i utrudnianie życia osobom LGBT+. Odwrócenie zmian prawnych czy praktyk urzędniczych nie wymaże jednak faktu, że Polska zaczęła w 2026 roku uznawać małżeństwa osób tej samej płci i część ich małżeńskich uprawnień. Jeśli jakiś przyszły rząd będzie chciał w wrócić do tematu uregulowania sytuacji par osób tej samej płci i ich rodzin, proponując degradację małżeństw do związków partnerskich, będzie to pomysłem niepoważnym.

Nie istnieją żadne racjonalne przesłanki za odmawianiem parom osób tej samej płci bezpieczeństwa i godnego traktowania przez państwo, które zapewnia zawarcie małżeństwa. W żadnym z 38 państw, które wprowadziły równość małżeńską, nie doszło do katastrofy. Prowadzone od późnych lat 70. ubiegłego wieku badania potwierdzają, że pary dwóch ojców lub dwóch matek sprawdzają się jako rodzice równie dobrze jak pary różnej płci. Wprowadzenie małżeństw w Polsce popiera już ponad połowa Polek i Polaków, rozumiejąc, że nikomu niczego nic nie odbiorą i nie umniejszą w żaden sposób konstytucyjnej ochrony małżeństwa kobiety i mężczyzny. Polska klasa polityczna prędzej czy później musi dorosnąć i skonfrontować się z faktami, bo paliwo uprzedzeń już się wypala. Każdy rok politycznego tchórzostwa to kolejny rok naszego życia bez podstawowych zabezpieczeń dla naszych rodzin – komentuje Hubert Sobecki ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Spodziewamy się, że przez najbliższy rok setki par osób tej samej płci uzyskają polskie akty małżeństwa. Wiele z nich już złożyło wnioski o indywidualne interpretacje przepisów podatkowych, nie czekając na ruch ministra Domańskiego.

Potrzebujecie porady prawnej? Napiszcie do naszej prawniczki

Piszemy

Chcecie walczyć o uznanie małżeństwa w Polsce? Dołączcie do naszej grupy par

Dołączamy

Chcecie pobrać się za granicą? Skorzystajcie z naszego poradnika ślubu na Malcie

Czytamy

28 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok unieważniający odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa Joli i Alicji Sienkiewicz-Prochowicz. Lubelski urząd stanu cywilnego został zobowiązany do stworzenia dla nich polskiego aktu małżeństwa i wprowadzenia go do krajowego rejestru.

31 lipca Jola i Alicja otrzymały polski akt małżeństwa. Urzędnicy potwierdzili jednak, że nie wprowadzą zmian w ich rejestrach PESEL. Zgodnie z ustawą o ewidencji ludności musi zostać tam zawarta informacja o stanie cywilnym danej osoby, a jego zmianę rejestruje się razem z dokonaniem transkrypcji. W wypowiedzi dla mediów urząd stwierdził, że wyrok w sprawie Joli i Alicji nakazuje wyłącznie przeniesienie dokumentu. Z uzasadnienia wyroku wynika jednak jednoznacznie, że ich stan cywilny musi być zmieniony.

Małżeństwo Joli i Alicji miało zostać uznane przez Polskę, by naprawić prawną lukę sprawiającą, że w 16 krajach Unii Europejskiej są rodziną, a w Polsce obcymi osobami. Urząd stanu cywilnego w Lublinie świadomie powiększył tę lukę, wydając Joli i Alicji oficjalny polski akt małżeństwa, który mimo urzędowego stempla nie wywołuje nawet tego najbardziej podstawowego skutku zawarcia małżeństwa, jakim jest zmiana stanu cywilnego – mówi Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Urzędy nie są apolityczne

Odmawiając Joli i Alicji zmiany stanu cywilnego, zastępczyni kierownika usc wspominała o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca, ale urząd już wcześniej sugerował, że zmiany nie będzie.

Jeszcze przed dokonaniem transkrypcji kierownik usc zapytał “czy chcą Panie kolejną decyzję odmowną”, gdy Jola i Alicja wnioskowały o zmianę nazwiska na podstawie zawarcia małżeństwa. Polecono im, by złożyły wniosek o zmianę ze względu na używanie innych nazwisk w codziennym życiu, mimo że w pozostałych urzędach pary osób tej samej płci wskazują na okoliczność zawarcia małżeństwa i zmieniają nazwisko bez takiego problemu.

Po interwencji u Sekretarza Miasta Lublina 27 lipca odbyło się drugie spotkanie. Wtedy urzędnicy starali się być uprzejmiejsi, informując Jolę i Alicję, że nie zmienią ich stanu cywilnego.

Zarówno kierownik lubelskiego urzędu stanu cywilnego, jak i jego zastępczyni są związani z czasopismem „Metryka”. Jego redaktor naczelny dr Piotr Kasprzyk od miesięcy szkoli urzędników z całej Polski, jak obchodzić wyroki sądów i rządowe rozporządzenie, odmawiając parom osób tej samej płci transkrypcji aktu małżeństwa. Nazywa to „najważniejszym szkoleniem w tym roku”.

W lipcu w Telewizji Trwam dr Kasprzyk powiedział wprost, że ocenia dokonywanie transkrypcji jako działanie bezprawne, a akty małżeństwa wydawane parom osób tej samej płci mają „wartość makulatury”. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 roku nazywa „błędnym”, a NSA z 20 marca 2026 „wewnętrznie niespójnym”. Pod koniec rozmowy mówi, że na podstawie istniejących przepisów akty małżeństwa osób tej samej płci „podlegają unieważnieniu” oraz że urzędnicy powinni wykorzystywać te przepisy i unieważniać już dokonane transkrypcje.

Ze szkolenia „Metryki” skorzystało już przynajmniej kilkadziesiąt urzędów. Tylko od 1 lipca, gdy uruchomiono Centralny Rejestr Umów, było ich 29 – listę umów z Fundacją Instytut Naukowy im. prof. Józefa Litwina, wydawcą „Metryki”, można znaleźć w rejestrze. Szkolenia organizowane są regularnie od lutego, a od maja ich opis zawiera punkt o uzasadnianiu decyzji odmownych. Kolejne szkolenie zaplanowano na 26 sierpnia. Koszt w wysokości 330 zł (lub 299 zł dla prenumerujących „Metrykę”) urzędy pokrywają ze swoich budżetów.

W rejestrze widać zarówno urzędy z mniejszych miejscowości, jak i na przykład z Poznania – miasta z opinią wspierającego lokalną społeczność osób LGBT+. Własny poradnik odmawiania stworzyło też Ordo Iuris. Zawiera odnośniki do artykułu autorstwa dr. Kasprzyka, który jednak nie jest już dostępny na stronie „Metryki”.

Urzędy mają niespójne podejście do transkrypcji, w środowisku urzędniczym oferowane są płatne szkolenia z odmawiania równego traktowania, a osoba je prowadząca publicznie wzywa do unieważniania już transkrybowanych aktów małżeństwa par osób tej samej płci. Dla ministra Kierwińskiego to powinien być sygnał alarmowy. Podpisane przez niego rozporządzenie wchodzi w życie za niecałe trzy tygodnie, a do wyborów i możliwej zmiany władzy został rok. Pary osób tej samej płci po prostu nie mają czasu brać na siebie odpowiedzialności za działanie urzędów. To odpowiedzialność rządu – mówi Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Administracja bez nadzoru

20 lipca MSWiA odpowiedziało na pismo Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza w sprawie skutków prawnych transkrypcji i doniesień medialnych, że razem z Ministerstwem Sprawiedliwości miało pracować nad ustawą regulującą te kwestie. W odpowiedzi czytamy, że skutki prawne transkrypcji pozostają poza zakresem właściwości ministerstwa, którym jest nadzór merytoryczny nad rejestracją aktów stanu cywilnego.

W rozmowie z Jolą i Alicją zastępczyni kierownika usc w Lublinie tłumaczyła odmowę zmiany ich stanu cywilnego między innymi „brakiem instrukcji” dla urzędników ze strony rządu. Trudno uznać, że MSWiA skutecznie nadzoruje pracę urzędów w tej materii. Przeciwnie: obojętność resortu stworzyła lukę, którą szybko wykorzystały osoby zmotywowane, by jak najbardziej utrudnić walkę osób LGBT+ o równe prawa i zakomunikować potencjalnej przyszłej władzy, że stały na straży ich wspólnych wartości. Koszt tej politycznej demonstracji spada na rodziny zakładane przez osoby LGBT+, które nie mogą doprosić się równego traktowania od 20 lat.

Mąż pana Rafała zmarł nagle w grudniu 2025 roku – po 27 latach wspólnego życia. Zgodnie z dotychczasowymi zasadami, które nie uwzględniają istnienia par osób tej samej płci i ich małżeństw, pan Rafał musiałby zapłacić podatek od spadku i darowizny w ramach trzeciej grupy podatkowej. To oznacza podatek w wysokości około 20 procent wartości spadku – w tym wspólnego mieszkania, w którym mieszkał z mężem.

Pan Rafał zwrócił się więc do Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) z wnioskiem o interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego. Argumentował w nim, że jako małżonek zmarłego powinien być zwolniony z podatku, a zagraniczne akty stanu cywilnego mają taką samą moc dowodową jak polskie dokumenty – co potwierdził Sąd Najwyższy 20 listopada 2012 roku (sygnatura III CZP 58/12). Wniosek o interpretację pan Rafał złożył w kwietniu, jeszcze zanim rząd umożliwił transkrypcję aktów małżeństwa par osób tej samej płci.

Mimo to KIS odpowiedziała, że bez transkrypcji aktu małżeństwa jego sprawy nie można rozpatrywać w kontekście ustawy o podatku od spadku i darowizny.

W uzasadnieniu interpretacji czytamy też, że „transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego nie daje automatycznie praw do ulg i zwolnień”. Można to jednak rozumieć jako przypomnienie o dodatkowych wymogach, które trzeba spełnić. Przykładowo, najbliższa rodzina – w tym mąż – może zostać zwolniona z podatku od spadku, tylko jeśli w ciągu sześciu miesięcy od stwierdzenia jego nabycia złoży odpowiedni formularz w urzędzie skarbowym. W przeciwnym wypadku musi zapłacić podatek, ale wciąż będzie on mniejszy niż dla osób niespokrewnionych.

Po równo trzech miesiącach oczekiwania pan Rafał otrzymał więc odpowiedź, która sugeruje, że może zadeklarować spadek wolny od podatku. W kolejce KIS czekają już kolejne wnioski dotyczące małżeństw par osób tej samej płci. Każda para musi działać we własnej sprawie, bo ministerstwo finansów milczy.

KIS działa pod nadzorem ministerstwa finansów i gospodarki, a trudniejsze przypadki interpretacji indywidualnych może konsultować z ministrem. To raczej mało prawdopodobne, że w tej sprawie taka konsultacja nie miała miejsca.

Ministerstwo udaje, że tematu nie ma

Ministerstwo finansów i gospodarki ma więc narzędzia, by uporządkować dużą część najbardziej życiowych spraw polskich małżeństw osób tej samej płci.

Niestety minister Domański odmawia rozmowy stronie społecznej, mediom, a nawet własnemu rządowi. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza od ponad dwóch miesięcy prosi ministerstwo o kontakt. Od 16 czerwca prośbę Stowarzyszenia ponowiło ponad 1100 osób, korzystając z formularza i gotowej treści maila. W wywiadzie dla Oko.press pełnomocniczka rządu do spraw równości Katarzyna Kotula otwarcie przyznała, że nie jest w stanie doprosić się o rozmowę z ministrem. Ministerstwo nie odpowiedziało też na pytania dziennikarzy.

Sprawa pana Rafała dobitnie pokazuje, że ministerstwo finansów nie może umywać rąk w temacie praw człowieka i dyskryminacji. Współodpowiada za godność, bezpieczeństwo i równe traktowanie ludzi, którzy płacą podatki jak wszyscy inni obywatele, ale w najtrudniejszych momentach życia są zdani na siebie. Ze względu na podatek od spadku pary osób tej samej płci muszą przygotowywać się finansowo na własną śmierć, a ministerstwo nie widzi potrzeby o tym rozmawiać – mówi Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Obywatele wyręczają państwo

Odkąd rząd – zmuszony do tego wyrokami TSUE i NSA – umożliwił transkrypcję zagranicznych aktów małżeństwa par osób tej samej płci, po raz pierwszy polskie instytucje administracji publicznej zaczęły uznawać prawo takich par do świadczeń i uprawnień przysługujących małżeństwom. Pierwsze pary potwierdziły, że udało im się objąć swoim ubezpieczeniem zdrowotnym, a urzędnicy ZUS otrzymali wytyczne, że muszą uznawać małżeństwa osób tej samej płci i realizować ich wnioski.

Oznacza to więc, że wdowa może dziś dostać rentę rodzinną po zmarłej żonie, ale brakuje jednoznacznego potwierdzenia, że może po niej dziedziczyć jak małżonka, a nie obcy człowiek. Wola polityczna ze strony lewicowych ministrów wystarczyła, by kwestię świadczeń uznać za załatwioną bez zasłaniania się kosztami czy komplikacjami dla urzędników. Trudno więc postrzegać postawę ministra Domańskiego inaczej niż jako zupełny brak takiej woli.

Nawet jeśli przyszłe interpretacje KIS w sprawach małżeństw osób tej samej płci będą korzystne, te małe i zarazem wielkie zwycięstwa będą przypomnieniem o rezygnacji państwa polskiego z pełnienia swojej podstawowej funkcji, jaką jest zapewnienie obywatelom bezpiecznego, godnego, wolnego życia i równości wszystkich ludzi wobec prawa.

Polska zrzuca odpowiedzialność na osoby LGBT+ i każe nam indywidualnie, przypadek po przypadku naprawiać zaniedbania polityków. Nawet w najtrudniejszych momentach życia jesteśmy petentami o podstawowe prawa, które naszym sąsiadom, rodzeństwu i współpracownikom przysługują z automatu, wyłącznie ze względu na orientację seksualną. Dla około dwóch milionów osób LGBT+ Polska jako państwo po prostu nie działa – mówi Hubert Sobecki ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Gdy zawodzi państwo, pozostają sądy

Jeśli skarbówka odmówi panu Rafałowi zwolnienia z podatku od spadku nawet po dokonaniu transkrypcji, decyzję urzędu będzie można skarżyć i walczyć o sprawiedliwość w sądzie. Pan Rafał wygrał już jedną sprawę przeciwko Polsce w Europejskim Trybunale Praw Człowieka, gdy chodziło o podatek od pożyczki udzielonej przez męża. Obecny rząd przyznał mu rację i zapowiedział, że sytuację naprawi wprowadzenie procedowanej wtedy jeszcze ustawy o związkach partnerskich.

Sprawa pana Rafała jest klasycznym przykładem nierównego traktowania. Jeśli trafi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zakończy się wyrokiem na jego korzyść. Trybunał już kilkakrotnie stwierdzał łamanie przez Polskę artykułu 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, czyli prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego. Polska konsekwentnie łamie ten artykuł, nie zezwalając parom osób tej samej płci na żaden rodzaj formalizacji związku.

Kolejne pary, z którymi Miłość Nie Wyklucza pozostaje w kontakcie, walczą o inne uprawnienia przysługujące małżeństwom, w tym także w innych aspektach prawa podatkowego. Jeśli spotkają się z odmowami ze strony instytucji, tak jak pan Rafał są gotowe na potencjalnie wieloletnie batalie w sądach.

Nawet jeśli po zmianie władzy nowy rząd zablokuje możliwość transkrypcji, polityczne trendy w końcu się odwrócą i temat sytuacji par osób tej samej płci wróci na tapet. Trudno będzie wtedy politykom ignorować istnienie uznanych niegdyś przez Polskę małżeństw, którym udało się wywalczyć nawet częściową ochronę prawną. W tym sensie robimy realne kroki w stronę równości małżeńskiej – jej wprowadzenie stanie się z czasem jedynym realistycznym scenariuszem.

Uznawanie przez Polskę małżeństw par osób tej samej płci zawartych za granicą jest kamieniem milowym na drodze do wprowadzenia równości małżeńskiej w naszym kraju. Można byłoby mówić, że to ogromne zwycięstwo i zmiana w obrębie świadomości społecznej nawet wtedy, gdyby transkrypcja miała wyłącznie znaczenie symboliczne, a wydawane parom osób tej samej płci polskie akty małżeństwa nie wywoływały skutków prawnych. Wiemy już jednak, że tak nie jest.

Pierwsze pary skutecznie obejmują się swoim ubezpieczeniem zdrowotnym w NFZ, a pracownicy ZUS otrzymali wytyczne, zgodnie z którymi sprawy dotyczące małżeństw mają być traktowane tak samo bez względu na płeć małżonków. Dzięki inicjatywie Wiceministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastiana Gajewskiego te dwie instytucje zapowiedziały uznawanie tęczowych małżeństw, jeszcze zanim rząd umożliwił transkrypcję. Z perspektywy bezpieczeństwa osób LGBT+ w Polsce to prawdziwy przełom.

W kwestii pozostałych uprawnień przysługujących małżeństwom ogromną zmianę mógłby wprowadzić Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański, wydając interpretację ogólną prawa podatkowego, która uwzględniałaby pary osób tej samej płci. Ministerstwo nie odpowiada jednak na prośby o kontakt i spotkanie, a pytania reprezentujących pary prawniczek i aktywistek zadane w trakcie konferencji prasowej Miłość Nie Wyklucza pod siedzibą resortu pozostały bez odpowiedzi. 13 czerwca Pełnomocniczka Rządu do Spraw Równości Katarzyna Kotula ogłosiła na warszawskiej Paradzie Równości, że rozpoczęły się rozmowy z ministerstwem finansów, ale nic nie wiadomo o ich przebiegu.

Małżeństwa walczą o swoje prawa

Nie czekając na niepewne informacje z rządu, polskie pary wzięły sprawy w swoje ręce. Do Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) wpływają już wnioski o interpretacje indywidualne, dzięki którym konkretne osoby mogłyby wspólnie rozliczyć PIT czy uzyskać zwolnienie z podatku od spadku i darowizny, który dziś muszą płacić w najwyższej przewidzianej stawce jak obcy sobie ludzie. Kilka takich par reprezentuje dr Mateusz Wąsik, adwokat i doradca podatkowy z Kancelarii KMA. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza wspiera część z nich finansowo w ramach Funduszu Prawo Nie Wyklucza i pomaga nagłaśniać ich sprawy.

To początek nowej litygacji strategicznej, której celem jest równe traktowanie wszystkich małżeństw w sferze prawa podatkowego. Pary będą zaskarżać negatywne decyzje KIS, licząc na sprawiedliwy finał w sądzie.

Rząd umożliwił transkrypcję aktów małżeństwa par osób tej samej płci, gdy zmusiły go do tego wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i polskiego Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Wierzymy, że droga do pełnego uregulowania skutków prawnych małżeństw osób tej samej płci w Polsce również prowadzi przez sądy. Postępowania będą się toczyć, a wyroki zapadać, bez względu na możliwą zmianę rządu po wyborach parlamentarnych w przyszłym roku.

Walcząc o własne prawa, pary będą jednocześnie pracować na istotną poprawę sytuacji osób LGBT+ w Polsce w perspektywie kolejnych lat. Ich zwycięstwa wzmocnią argument za wprowadzeniem w Polsce równości małżeńskiej, gdy w parlamencie i pałacu prezydenckim zasiądą osoby, które nie wyrzucą do kosza marzeń o bezpieczeństwie i godności dziesiątek tysięcy rodzin w Polsce.

Litygacja strategiczna pozwala uniezależnić kwestię równego traktowania wszystkich rodzin od woli obecnie rządzących. Polska społeczność LGBT+ zmiany prawnej potrzebuje na wczoraj, ale musi też mieć poczucie, że da się pracować na lepszą przyszłość nawet wtedy, gdy najbliższe perspektywy polityczne odbierają nadzieję. Jeśli klasa polityczna konsekwentnie zawodzi naszą społeczność i nie jest w stanie zakończyć systemowej dyskryminacji naszych rodzin, sprawiedliwości będziemy dochodzić w polskich i europejskich sądach. I będziemy w nich wygrywać, bo bezpieczeństwo i godność po prostu nam się należą – mówi Hubert Sobecki z Miłość Nie Wyklucza.

Indywidualne interpretacje podatkowe są jednym z najważniejszych narzędzi pozwalających obywatelowi sprawdzić, czy państwo rzeczywiście traktuje go zgodnie z obowiązującym prawem. W przypadku par jednopłciowych mówimy nie tylko o podatkach, lecz także o szerszym pytaniu o równość wobec prawa i ochronę życia rodzinnego. Naszym celem jest uzyskanie jasnej odpowiedzi, czy standardy wynikające z orzecznictwa europejskiego są realnie stosowane przez polskie organy podatkowe – mówi dr Mateusz Wąsik, adwokat, doradca podatkowy.

Czym są indywidualne interpretacje podatkowe?

Indywidualna interpretacja podatkowa to oficjalne stanowisko Dyrektora KIS dotyczące sposobu zastosowania przepisów podatkowych w konkretnej sytuacji opisanej przez podatnika. Instytucja jest uregulowana w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. W praktyce podatnik przedstawia swój stan faktyczny lub planowane działanie i zadaje pytanie, jak należy stosować przepisy prawa podatkowego. Organ odpowiada, czy przedstawione stanowisko jest prawidłowe.

Uzyskanie interpretacji nie tworzy nowego prawa ani nie zmienia przepisów. Pozwala natomiast sprawdzić, jak organy podatkowe rozumieją konkretne regulacje i czy zgadzają się z przedstawioną przez podatnika wykładnią.

Jaką ochronę daje interpretacja?

Najważniejszą funkcją interpretacji jest ochrona podatnika. Jeżeli podatnik zastosuje się do uzyskanej interpretacji, to nawet jeśli później okaże się ona błędna, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji podatkowych w zakresie objętym jej treścią. Ochrona obejmuje w szczególności brak odsetek za zwłokę oraz brak sankcji podatkowych. Dzięki temu interpretacja pozwala podejmować decyzje życiowe i majątkowe przy większej pewności prawa.

Interpretacja nie jest jednak końcem drogi. Jeżeli Dyrektor KIS wyda interpretację niekorzystną, podatnik może ją zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA), a następnie do NSA. W ten sposób interpretacja staje się także narzędziem służącym do sądowego badania zgodności praktyki organów podatkowych z konstytucją, prawem unijnym czy Europejską Konwencją Praw Człowieka.

Możliwe są co najmniej trzy scenariusze

Po pierwsze, Dyrektor KIS może uznać stanowisko podatnika za prawidłowe, co oznaczałoby zmianę praktyki administracyjnej bez konieczności prowadzenia dalszych sporów. To jest oczekiwany rezultat z uwagi na wiążące Polskę orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) oraz najnowszy wyrok TSUE i wydane po nim wyroki WSA i NSA w kontekście małżeństw jednopłciowych.

Po drugie, organ może odmówić racji podatnikowi. Wtedy sprawa może trafić do WSA i dalej do NSA. Sądy administracyjne mogłyby przesądzić, czy przepisy podatkowe należy interpretować w sposób uwzględniający standardy wynikające z prawa europejskiego. Po trzecie, jeśli krajowe środki ochrony okażą się niewystarczające, możliwe jest ponowne uruchomienie ścieżek międzynarodowych, w szczególności przed ETPC.

Chcesz zawalczyć o uznanie małżeństwa w Polsce? Dołącz do naszej grupy dla par!

Dołączam

Chcesz razem z nami zmieniać Polskę? Wspieraj Miłość Nie Wyklucza!

Przekazuję darowiznę

Jak uniknąć odmowy i nie zablokować sobie ścieżki uznania ślubu na kolejne lata?

Czytam

Co oznacza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie uznawania zagranicznych małżeństw?

Czytam

W listopadzie 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), najważniejszy sąd UE, wydał wyrok w sprawie pary dwóch Polaków, którym polski urząd odmówił transkrypcji ich zagranicznego aktu małżeństwa. TSUE potwierdził, że Polska ma obowiązek umożliwić dokonywanie transkrypcji, a prawo unijne wynikające z traktatów ma w tym kontekście wyższość nad krajowym.

Po wyroku Kuba Gawron, rzeszowski aktywista i członek kolektywu Atlas Nienawiści, wysłał do 160 gmin w województwie podkarpackim wniosek o dostęp do informacji publicznej z pytaniem, czy po wprowadzeniu przez władze niezbędnych technicznych zmian tamtejsze urzędy stanu cywilnego zastosują się do wyroku i będą wydawać transkrypcje. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza postanowiło o to samo zapytać 2108 urzędów w pozostałych województwach.

Podsumowanie akcji Miłość Nie Wyklucza:

2108 wysłanych pytań do USC

2092 USC odpowiedziało na pytanie

Wliczając odpowiedzi z gmin podkarpackich zebrane przez Kubę Gawrona:

482 (48 procent odpowiedzi) USC deklaruje, że będzie wydawać transkrypcje, gdy tylko rząd to umożliwi

449 (45 procent odpowiedzi) USC mówi, że działa na podstawie przepisów, więc będzie dokonywać transkrypcji, jeśli dostanie takie wytyczne

Połowa USC: rząd nie wprowadził zmian, do których możemy się odnieść

Nie licząc kilkunastu urzędów, które w ogóle nie odpowiedziały na wiadomości, 55 procent poinformowało, że nie ma obowiązku odpowiedzi, ponieważ pytanie dotyczy przyszłych, a nie obecnie obowiązujących przepisów, więc podlega zasadzie dostępu do informacji publicznej. Warto tutaj podkreślić, że część urzędów wykazała się dobrą wolą, zaznaczając, że udzieli informacji, mimo że nie ma takiego obowiązku. 

Na pytanie Stowarzyszenia odpowiedzi udzieliło pozostałe 45 procent urzędów. Wśród ich odpowiedzi dominowały dwa warianty. 48 procent urzędników oznajmiła wprost, że gdy tylko rząd wprowadzi odpowiednie rozwiązania, urzędy będą realizować wnioski o transkrypcję. 45 procent odpowiedzi opierało się na wyjaśnieniu, że urzędy działają na podstawie prawa i odgórnych wytycznych, więc ewentualne zmiany ich funkcjonowania mogą nastąpić wyłącznie wskutek zmian wprowadzonych przez rząd.

Może wydawać się oczywiste, że urzędnicy odpowiadają, że działają i będą działać zgodnie z prawem. Pytanie o to ma jednak sens, ponieważ wyniki dobitnie pokazują, że ludzie odpowiedzialni za wykonywanie transkrypcji aktów małżeństwa par osób tej samej płci są gotowi to robić, ale nie mają takiej możliwości. Mamy więc pary, które chcą dostać polski akt małżeństwa, mamy urzędników, którzy są gotowi takie dokumenty wystawić, ale jak zwykle przeszkodą jest klasa polityczna – mówi Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

W pozostałych województwach Polski nie powtórzyła się już historia opisana przez Gawrona, gdy jeden z podkarpackich urzędników odpisał mu, cytując Biblię, a później w rozmowie z dziennikarką oznajmił, że nie wykonałby transkrypcji aktu małżeństwa dla pary osób tej samej płci, choćby miało go to kosztować utratę pracy. W całym kraju jedynie 36 urzędów odpowiedziało jednoznaczną odmową transkrypcji, która miałaby rzekomo godzić w porządek prawny obowiązujący w Polsce.

Niezależnie od liczby i treści odpowiedzi trzeba podkreślić: każdy urząd stanu cywilnego w Polsce otrzymał pytanie o małżeństwa osób tej samej płci i musiał w jakiś sposób ustosunkować się do tego faktu. 

Nie ma wątpliwości, że w wielu urzędach być może po raz pierwszy odbywały się na ten temat rozmowy, a urzędnicy konsultowali się ze sobą nawzajem, by przygotować kilka rodzajów gotowych wzorców odpowiedzi, które potem powtarzały się w listach z różnych miejscowości. Widzimy, że urzędnicy są gotowi, pary czekają, kolejne sądy nakazują, a rząd musi działać – komentuje Hubert Sobecki ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Co zmienił wyrok NSA

20 marca Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał wyrok w sprawie, w której wcześniej skierował do TSUE pytanie prejudycjalne. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału NSA potwierdził, że polskie urzędy mają obowiązek dokonać transkrypcji. Warszawski urząd, którego odmowną decyzję zaskarżyli Jakub i Mateusz, na wydanie parze aktu małżeństwa otrzymał termin 30 dni od momentu zwrotu akt.

W ustnym uzasadnieniu wyroku NSA podkreślił, że transkrypcja musi zostać dokonana bez względu nawet na techniczne ograniczenia w systemie teleinformatycznym i nieuwzględnienie we wzorze aktu małżeństwa par osób tej samej płci. Sąd potwierdził również, że uznanie małżeństwa osób tej samej płci w ten sposób nie narusza polskiego porządku prawnego, a konstytucja nie tylko nie zakazuje uznania zagranicznych małżeństw, ale nakazuje zapewnienie ochrony życia rodzinnego par osób tej samej płci, bo należy ją czytać w całości, a nie wybiórczo.

To właśnie argumentem troski o porządek prawny posiłkowała się znaczna część urzędów, które w swoich odpowiedziach wskazywały na potrzebę szerszych niż techniczne zmian prawnych lub wręcz niemożność dokonywania transkrypcji. W najbliższych tygodniach Stowarzyszenie będzie więc ponownie kontaktować się z nimi i pytać, odniosą się do tego aspektu wyroku NSA.

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek powiedział, że rząd szanuje międzynarodowe i krajowe wyroki, a Minister Sprawiedliwości Krzysztof Gawkowski zapowiedział opublikowanie międzyresortowych uwag do projektu rozporządzenia, które już w styczniu opublikowało jego ministerstwo. Choć na przesłanie uwag wyznaczono wtedy 10 dni, przez 2 miesiące nie zostały one opublikowane na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Można przypuszczać, że po raz kolejny ministerstwa niezwiązane merytorycznie z przedmiotem sprawy, ale kierowane przez homofobicznych polityków jak Władysław Kosiniak-Kamysz, zgłoszą poważne zastrzeżenia.

Premier Donald Tusk został zapytany o wyrok NSA jeszcze w dniu jego ogłoszenia na antenie TVN24. Zamiast jednoznacznie stanąć po stronie praworządności i zapowiedzieć jego pilne wdrożenie, zmienił temat i zasugerował, jak wyrok można obejść. Zdaniem premiera przyjęcie ustawy o statusie osoby najbliższej i umowie o wspólnym pożyciu w związku sprawi, że nie będzie „konfliktu między przepisami w Polsce, a tym, co wynika z przepisów na przykład w innych państwach europejskich”. 

To właśnie niemożność korzystania w Polsce z praw takich jak swoboda przemieszczania się i pobytu oraz poszanowanie życia rodzinnego, które przysługują Polakom i Polkom w innych krajach członkowskich UE, są podstawą wyroków TSUE i NSA. Wypowiedź Donalda Tuska może więc oznaczać, że sprawa transkrypcji nie zostanie przez jego rząd potraktowana jako wspólny priorytet. 

Jeżeli wziąć pod uwagę wcześniejszą zapowiedź Krzysztofa Gawkowskiego o ośmiu miesiącach, których ministerstwo cyfryzacji będzie potrzebować na umożliwienie w systemie rejestracji aktów małżeństwa par osób tej samej płci, ryzyko wyciszenia tematu przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku może być realnym scenariuszem – komentuje Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Tym bardziej kluczowa jest więc ta część uzasadnienia wyroku NSA, w której techniczne obostrzenia systemowe zostały przedstawione jako drugorzędne wobec obowiązku dokonywania transkrypcji. Jeśli pojawią się urzędy gotowe do wystawienia aktów małżeństwa w wersji wyłącznie papierowej i opatrzonej odpowiednią adnotacją, polskie pary osób tej samej płci będą o nie wnioskować – ze wsparciem Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

💙Wspieraj Miłość! Ustaw darowiznę i przekaż 1,5% podatku 💙