Wypowiedziom Kurowskiej przyjrzymy się bliżej, bo tak się składa, że mamy w ekipie Miłość Nie Wykluczą osobę spod Jasła, która chodziła do liceum 100 metrów od miejsca jej konferencji — i to w latach, gdy Kurowska była burmistrzynią. Dzień dobry, tu Maja Heban, a napisanie tego posta najwyraźniej jest moim przeznaczeniem.

W 2006 roku miałam 16 lat. Zaczynałam naukę w liceum z ciężkim bagażem. Jeszcze nie dopuszczałam do siebie myśli o transpłciowości, nie potrafiłam jej zresztą nazwać. Bałam się przyznać, że jestem jedną z „tych” osób. W podstawówce i gimnazjum obrywałam mieszanką homofobii, transfobii i mizoginii, bo naraz byłam dla rówieśników „pe*ałem” i „dziewczynką”. Nauczyli mnie, że inność naraża na niebezpieczeństwo. Po podstawówce i gimnazjum w rodzinnej wsi liceum w Jaśle było szansą na nowy start. Nikt mnie nie znał. Bardzo chciałam nauczyć się być chłopakiem, ale udawanie szybko skończyło się załamaniem, głęboką depresją, ciągłym rozmyślaniem o tym, by zniknąć. 

Któregoś dnia nauczycielka przysposobienia obronnego z jakiegoś powodu włączyła na lekcji kasetę o transpłciowości. Nie wiem do dziś czemu, ale wiem, że to zmieniło moje życie na zawsze. Nauczycielka zupełnie nieświadomie zmusiła mnie do konfrontacji z własnym wyparciem. Wkrótce zaczęłam szukać informacji, a potem planować tranzycję. Jak trudna i droga by nie była, wiedziałam już, że inaczej nie byłabym w stanie żyć.

Akceptacja, że taki był mój „los”, była niesamowicie trudna. Nie rozumiałam tego wtedy, ale przechodziłam żałobę za „normalnością”. Przypominałam sobie, jak w dzieciństwie modliłam się, żeby Bóg zmienił mnie w dziewczynkę. Myślałam o tym, że nigdy nie zajdę w ciążę i nie urodzę dziecka. Niektóre nauczycielki widziały, że coś się ze mną dzieje, ale o nic nie pytały. Nie wiem, czy umiałabym im wtedy powiedzieć, że jestem trans. Wsparcie miałam od paru koleżanek i psycholożki.

Sorry za te wynurzenia w tekście, który miał być o Marii Kurowskiej, ale to wszystko ma tutaj znaczenie. Posłanka z „mojego” miasta i jego była burmistrzyni stanęła na placyku, którym codziennie chodziłam do szkoły, żeby przestrzegać przed osobami takimi jak ja, demonizować edukację, która być może ochroniłaby mnie przed depresją, lękiem i agresją rówieśników oraz nazywać „okaleczeniem” pomoc medyczną, która uratowała mi życie. To nie jest tylko ignorancja czy polityczny cynizm. To fundamentalny brak empatii. Podłość i okrucieństwo pod płaszczykiem troski o wartości. Mam 35 lat, ale mnie to ruszyło. Co z osobami, które mają lat 15 i tam właśnie chodzą do szkoły?

Kurowska twierdziła, że na lekcjach edukacji zdrowotnej „promuje się” blokery dojrzewania. To leki stosowane wobec dzieci przedwcześnie dojrzewających, ale też i transpłciowych. Ich celem jest wtedy wstrzymanie dojrzewania płciowego, by dać dziecku i jego rodzinie możliwie jak najwięcej czasu na przemyślenie decyzji o ewentualnej tranzycji. Jeśli po osiągnięciu odpowiedniego wieku osoba się na nią zdecyduje, będzie przechodzić ją jak „właściwe” dojrzewanie, zamiast walczyć z tym, co męskie albo żeńskie hormony zrobiły z ciałem, twarzą czy głosem. Dla przykładu: odwrócenie cech związanych z działaniem testosteronu u trans kobiety to kwestia wielu operacji i koszt nawet setek tysięcy złotych.

Kurowska stwierdziła, że osoba przyjmująca blokery „na końcu nie będzie ani mężczyzną, ani kobietą” i to właśnie dlatego „najwięcej samobójstw, drodzy państwo, jest właśnie wśród tych osób”. Zdaniem posłanki „nie można zmienić płci, można tylko okaleczyć dziecko na zawsze”.

Kurowskiej i ludzi takich jak ona nie obchodzi, co się stanie z nastolatkiem LGBT+. Ma go nie być i już. Nieważne, że nauka mówi wprost: transpłciowość istnieje, tranzycja i akceptacja ratują zdrowie psychiczne, a odrzucenie je rujnuje. Każda orientacja jest normalna, nie da się jej zmienić, a rzekome „terapie” są tak naprawdę formą psychicznych tortur. Dla środowisk prawicowych dzieci są własnością, rekwizytem do robienia polityki, nie ma mowy o trosce i odpowiedzialności. Szczucie to praca jak co dzień, a szkoła jest wymownym tłem dla tematu konferencji. Jeśli jakąś młodą osobę to wydarzenie złamało albo zrujnowało jej relację z rodziną, która łyka tę propagandę, Kurowskiej taka możliwość nawet nie przemknęła przez myśl. Miejsce słowa „miłosierdzie” jest w Biblii, w prawdziwym życiu nie ma czasu na takie lewackie wymysły.

Przykłady niestety można mnożyć, bo Kurowska była przygotowana. Nie w tym znaczeniu, że mówiła z sensem, po prostu czytała z kartki, a tekst – sądząc po jej zachowaniu – nie był jej autorstwa. Być może podesłali go życzliwcy z Ordo Iuris. Ubolewała więc na przykład, że na edukacji zdrowotnej mówi się o aborcji, ale nie nazywa się jej „zabijaniem dzieci”. Niby klasyka, ale znowu: pomyślmy o tym, kto słuchał. Myślicie, że w liceach nie ma żadnych osób po aborcji, a 16-letnia dziewczyna z pewnością nie przejmie się, jeśli nauczycielka, posłanka, była burmistrzyni nazwie ją zabójczynią? A co ze stwierdzeniem, że antykoncepcja w młodym wieku „oczywiście zrujnuje organizm”? Czy naprawdę wolno nam zakładać, że młodzi ludzie wiedzą wszystko z internetu, więc takie teksty na nikogo nie wpłyną?

Kurowska uznaje też za problem to, że mówi się o współżyciu jako o przyjemności, a nie czymś połączonym z małżeństwem, miłością i rodziną, a „jedynym warunkiem” jest świadoma zgoda zamiast ślubu. Ponadto edukacja zdrowotna jest jej zdaniem niezgodna z konstytucją i „naszą nauką społeczną kościoła”. Posłanka najwyraźniej nie rozumie, że zapis o prawie rodziców do wychowania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami nie oznacza, że Polska jest państwem wyznaniowym. Ciekawe też, że jakoś nie domaga się, by na geografii uczyć, że Bóg stworzył Ziemię 6 tysięcy lat temu, a na biologii zakazać mówienia o ewolucji. 

Cały ten występ najlepiej podsumowuje cytat z grafiki, czyli straszenie, że w ramach edukacji zdrowotnej „akcentuje się prawa osób LGBT […] i zrównuje się je ze wszystkimi” i „wywyższa, że są lepsze od naszych normalnych płci i naszych orientacji”. Nic tak nie przekonuje ludzi, że komuś chodzi o dobro młodzieży, a nie o tworzenie podziałów na normalną większość i chorą, niebezpieczną, inną mniejszość, jak mówienie o „naszych normalnych płciach i orientacjach”. Nasze dzieci, nasz kraj, nasze płcie. I wielkie zagrożenie, bo osoby LGBT+ i ich prawa „zrównuje się ze wszystkimi”. Brakuje tylko postulowania, żeby natychmiast wrócić do kar cielesnych i mundurków. Takich naszych, brunatnych.

[Maja]

PS W przeciwieństwie do posłanki Kurowskiej wierzymy, że rzetelna edukacja na temat różnorodności człowieka i tworzenie społeczeństwa, gdzie każdy jest równy, to naprawdę ważne sprawy. Masz kogoś, komu chcesz przekazać te wartości w prostej formie? Przyda ci się broszura z podstawowymi informacjami o społeczności LGBT+ w szkolnej bibliotece? Zamów książeczkę edukacyjną „Orientuj się!”, wyślemy ci ją za darmo. Link do formularza znajdziesz tutaj.

Co konkretnie oznacza wczorajszy wyrok? 

🏳️‍⚧️sprawy o uzgodnienie płci nie będą już łączyły się z pozywaniem rodziców

🏳️‍⚧️zamiast tego stosowane będzie postępowanie nieprocesowe (w drodze analogii z art. 36 ustawy z dnia 28 listopada 2014 roku. Prawo o aktach stanu cywilnego) na wniosek osoby transpłciowej

🏳️‍⚧️oprócz wnioskodawcy uczestnikiem postępowania może być tylko jego małżonek (art. 510 KPC)

🏳️‍⚧️wyrok wywołuje skutki wraz z uprawomocnieniem, czyli w zasadzie od razu

Jak teraz będą wyglądały sprawy o zmianę oznaczenia płci w dokumentach? Co z osobami, które już pozwały rodziców? Czy zmienią się wymogi co do opinii, dokumentacji, konsultacji z biegłymi? Czy osoby niepełnoletnie będą mogły złożyć wniosek o korektę danych z pomocą rodziców? Czy wyrok będzie respektowany, biorąc pod uwagę wątpliwości na temat praworządności obecnego składu Sądu Najwyższego po „reformach” PiS? A może ten wyrok będzie uznawany, skoro jest racjonalny i dotyczy słusznej sprawy?

Mamy dużo pytań, a mało odpowiedzi. Z pewnością kolejne tygodnie, jeśli nie miesiące, będą trudne i chaotyczne. Możemy jedynie uzbroić się w cierpliwość i pozwolić osobom prawniczym i aktywistycznym pracować nad ustaleniem, jak będą teraz wyglądać sprawy o uzgodnienie płci.

❗To kluczowe, że właściwie cały obecny system wciąż wymaga daleko idącej zmiany — niepozywanie rodziców usuwa patologiczny, traumatyzujący krok z procesu tranzycji, ale to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Wyrok dotyczy tylko tego zagadnienia i nie odpowiada na potrzeby osób niebinarnych, nie oddziela tożsamości od medycyny, pozostawia decyzję sędziom, nie osobom transpłciowym. Jest ważne, by nie pozwolić politykom i dziennikarzom uwierzyć, że to ogromne zwycięstwo i wszystko, czego osoby transpłciowe potrzebują. Absolutnie tak nie jest.

Na koniec powiedzmy wprost: tego nikt się nie spodziewał. Sprawa trafiła w końcu do Sądu Najwyższego na wniosek byłego prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry, a tematem do rozstrzygnięcia był udział w procesie dzieci i małżonków, jeśli osoba transpłciowa była po ślubie i/lub miała dzieci. Sąd wypowiadał się już wcześniej na ten temat, ale Ziobro nie dał za wygraną i złożył w 2022 roku wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

Następca Ziobry Adam Bodnar próbował interweniować i wycofał wniosek, lecz Sąd Najwyższy uznał ten krok za niedopuszczalny i mimo to zajął się sprawą… rozstrzygając ją w sposób zupełnie przeciwny do domniemanych zamiarów byłego ministra, czyli ułatwiając tranzycję, zamiast ją utrudnić. Co więcej, Sąd zauważył w uzasadnieniu, że przez ostatnie dekady znacznie zmieniła się społeczna świadomość na temat transpłciowości, a stan rzeczy powinna regulować odpowiednia ustawą. 

Dziękujemy, panie Ziobro…? 🎉

Miłość Nie Wyklucza działa na rzecz osób transpłciowych, tłumacząc zagadnienia związane z tranzycją, prostując dezinformację, oferując darmową pomoc prawną w sprawach o uzgodnienie płci, współtworząc litygację strategiczną dotyczącą małżeństw osób trans i uczestnicząc w pracach gruby roboczej tworzącej projekt ustawy o samostanowieniu.

Możesz wesprzeć te działania: przekaż 1,5% podatku na Miłość lub ustaw darowiznę, używając poniższego formularza.

Prostą odpowiedzią na pytanie o alternatywę wobec pozwów jest ścieżka administracyjna, czyli wyprowadzenie procedury uzgodnienia płci z systemu sądownictwa. Załatwiłoby to jedynie problem trudnego emocjonalnie wymogu pozywania rodziców oraz uzależnienia procesu od tempa pracy sądów. Wniosek o zmianę danych składany do urzędu stanu cywilnego, ale obwarowany wymogami medycznymi, podtrzymywałby niepotrzebną ingerencję w autonomię osoby transpłciowej.

Kluczem do zrozumienia, co naprawdę wymaga zmiany, jest myślenie o osobach transpłciowych jako ludziach zdolnych do samostanowienia o własnej tożsamości. Należy zaakceptować i zapamiętać, że osoby trans nie przechodzą diagnostyki, a transpłciowość nie jest chorobą. Testy psychologiczne, wywiady z biegłymi sądowymi, zaświadczenia od psychiatry — to wszystko relikty minionej epoki pochodzące z czasów, gdy osoby transpłciowe traktowano jako chore, „uwięzione w złym ciele” i wymagające opieki medycznej w postaci tranzycji. Przy takim podejściu im więcej zbierzemy dokumentacji medycznej, tym lepsze zabezpieczenie dla lekarzy w stale ewoluującym świecie endokrynologii, seksuologii, chirurgii. 

Tymczasem „diagnozowaniem” transpłciowości w rzeczywistości zajmują się same osoby odkrywające swoją tożsamość — bo wystarczy stwierdzić, że ta tożsamość jest inna od otrzymanej przy urodzeniu i widzianej przez społeczeństwo, by wpisać się w definicję osoby transpłciowej. Cała reszta to jedynie spełnianie medycznych i państwowych wymogów, by uzyskać dostęp do procedur, których się potrzebuje. Te wymogi zmieniają się wraz ze społecznym postrzeganiem transpłciowości. Kiedyś było powszechne, że osoby trans doradzały innym, by ukrywały przed lekarzami swoją niebinarność, trans mężczyźni nie nosili długich włosów, a trans kobiety nie przychodziły na wizytę bez makijażu. Jak uprzejmi nie byliby sądowi biegli czy psychologowie, przymus konsultowania się z nimi przed możliwością uzgodnienia swoich danych czy rozpoczęcia terapii hormonalnej jest dziś dla osób trans tak samo absurdalny i uciążliwy jak wymóg niemalowania paznokci przez trans mężczyzn. To wciąż egzamin z wpisywania się w pewien przyjęty stereotyp, zestaw akceptowalnych cech i doświadczeń charakterystycznych dla statystycznej osoby trans.

Odpowiedzią na ten problem są postulaty: 

🏳️‍⚧️ demedykalizacji, czyli postrzegania transpłciowości jako wariantu płciowości człowieka, oraz 

🏳️‍⚧️ samostanowienia, czyli prawa do samodzielnego decydowania o swojej tożsamości — bez potrzeby potwierdzania jej z psychologami, seksuologami i psychiatrami. 

Rolą lekarzy powinno natomiast być prowadzenie i wspieranie osoby pacjenckiej, udzielanie jej niezbędnych informacji i monitorowanie jej zdrowia, a nie decydowanie, czy wolno jej przejść tranzycję. W takim rozumieniu tożsamość płciowa jest po prostu prawem człowieka, a osoby, których tożsamość jest niezgodna z informacjami w dokumentach, mogą złożyć odpowiedni wniosek do urzędu i oczekiwać, że zostanie on pomyślnie rozpatrzony.

Samostanowienie jest standardem, do którego dążą społeczności osób transpłciowych na świecie, tak jak równość małżeńska jest standardowym postulatem osób niehetero. Gdy w ostatnich latach rozmawia się o ustawach dotyczących praw osób transpłciowych, to właśnie samostanowienie (często nazywane za granicą „self-id”) jest postulowane i wprowadzane jak w 2024 roku w Niemczech lub blokowane jak w 2023 roku w Wielkiej Brytanii. Pora przyzwyczaić się, że to właśnie ten postulat będzie podnoszony w debacie społecznej na temat uzgodnienia płci, a rozwiązania odbiegające od tego modelu będą traktowane jako okrajanie praw osób transpłciowych w imię politycznego kompromisu z konserwatystami. 

Trzeba też pamiętać, że potrzeby osób transpłciowych są szersze niż tylko proces administracyjny. Samostanowienie na potrzeby ustalenia danych w dokumentach nie będzie dobrym rozwiązaniem, jeśli jednocześnie system opieki medycznej będzie utrudniał dostęp do leków i procedur. Działania na rzecz systemowej, emancypacyjnej zmiany dla osób transpłciowych, w tym niebinarnych, muszą być wielotorowe, co w Polsce oznacza wiele lat trudnej, konsekwentnej pracy. Jeśli będziemy postrzegać samostanowienie jako nierealny i radykalny ideał, automatycznie damy konformistycznej klasie politycznej, mediom i społeczeństwu sygnał, że jesteśmy gotowi zacząć od daleko idących ustępstw.

W najbliższych miesiącach ekipa Miłości wspólnie z pozostałymi organizacjami pracującymi nad projektem ustawy dotyczącej procedury uzgodnienia płci na zasadzie samostanowienia będzie wielowątkowo omawiać prawa osób transpłciowych. Bez przygotowania edukacyjnego gruntu nie będzie szans na rzetelną debatę. Zaglądajcie więc tutaj w poszukiwaniu postów oznaczonych podobnie do tego. Znajdziecie je także na profilach Tranzycja.pl, Fundacji Trans-fuzja, Stowarzyszenia Lambda Warszawa, Grupy Nieustającej Pomocy i niebinarnosc.pl.

[Maja]

Trudno oczywiście dziwić się, że środowisko PiS koncentruje swoje ataki na Rafale Trzaskowskim, największym rywalu swojego kandydata Karola Nawrockiego. Nie zaskakuje też, że wykorzystuje do tego osoby LGBT+. PiS od lat wpatrzony jest w Donalda Trumpa, a ostatnio również w Elona Muska, jak w obrazek. Gdy tylko nowozaprzysiężony prezydent Stanów Zjednoczonych wskazał osoby transpłciowe jako jeden z głównych celów nagonki, politycy PiS zaczęli jak mantrę powtarzać hasło „dwie płcie” i pytać Trzaskowskiego o to, ile ich jest. Nie da się grać w ich grę i wygrać — mówiąc o „dwóch płciach” Trump, Musk i PiS mają na myśli wyrzucenie jakiejkolwiek formy transpłciowości poza margines społeczeństwa.

Gdy Trzaskowski został wczoraj zapytany na antenie Polsat News o „Poradnik empatycznej i skutecznej komunikacji”, odpowiedział, że „wszystkim należy się szacunek, również jeżeli chodzi o to, jak się do kogo zwraca”. Byłaby to prosta i tak naprawdę wyczerpująca odpowiedź, gdyby nie to, że później kandydat na prezydenta określił się jako „polityk zdrowego rozsądku” i przypomniał, że „według polskiego prawa mamy dwie płcie biologiczne”. To znaczne uproszczenie — pod kątem biologii płeć to bardziej wielowymiarowe spektrum. Fizycznych cech płciowych jest wiele i wcale nie zawsze są one u danej osoby jednoznacznie męskie lub jednoznacznie żeńskie. Nawet jeśli weźmiemy pod uwagę wyłącznie tożsamość płciową, to układ nerwowy i mózg też są „biologiczne”. Trzeba wreszcie wspomnieć, że to, jak w Polsce wygląda prawo dotyczące osób LGBT+, jest dla naszego kraju powodem do wstydu. Status prawny osób LGBT+ jest czymś do zmiany, nie punktem odniesienia.

Sprowadzanie płci do jednej z dwóch opcji bez żadnych wyjątków, bez przypadków skomplikowanych i bez miejsca na samostanowienie o własnej tożsamości jest drogą donikąd. Temat osób transpłciowych, ich miejsca w społeczeństwie oraz ich praw jest zbyt ważny i wrażliwy, by rozmawiać o nim na takich zasadach. Szanse na to, by politycy PiS zmienili swoje podejście w tej materii, są oczywiście znikome. Pozostaje apelować do dziennikarzy i polityków bliżej centrum, by myśląc o „zdrowym rozsądku”, nie mylili go z upraszczaniem i spłycaniem złożonych tematów. 

Tymczasem najbardziej rozsądna wypowiedź na temat płci w tej kampanii prezydenckiej padła dziś z ust Szymona Hołowni. Lider Polski 2050 wyraził swoje oburzenie tym, że PiS w kwestiach związanych z tożsamością płciową widzi „powód do politycznej nawalanki”, bo on sam odnosi się do nich „z ogromnym szacunkiem”, ponieważ „zetknął się z osobami, których ten problem dotyczy”. To niezwykle ważne, że Hołownia osadził osoby transpłciowe w swoim otoczeniu. Tu nie chodzi o jakieś teoretyczne osoby i ich hipotetyczne zaimki, tylko o prawdziwych ludzi, którzy chodzą do tej samej klasy, pracują w tej samej firmie, mieszkają w tej samej klatce i należą do społeczeństwa tak jak osoby cispłciowe. Tylko takie skracanie dystansu może przeciwdziałać straszeniu nieznanym, po które regularnie sięgają prawicowi populiści.

To naprawdę nie jest żadna wpadka, że warszawski ratusz głosi zasadę szacunku do drugiego człowieka. Zamiast tłumaczyć się z tego, że być może przyłapano kogoś na uznawaniu istnienia osób niebinarnych, warto rozliczać PiS z kolejnej próby robienia kampanii na nienawiści. Trzaskowski zrobił krok w tę stronę, niepotrzebnie jednak zaraz potem cofnął się o dwa. W ten sposób to PiS będzie kontrolował debatę i narzucał innym kandydatom, by ciągle odnosili się do jego zaczepek i prowokacji. Efekt jest taki, że kolejne nagłówki nie informują o licznych tweetach polityków PiS o „tęczowym Rafale”, tylko o jego własnych słowach, że „są dwie płcie”. A osoby LGBT+ patrzą na to z niepokojem  i zastanawiają się, dlaczego liberałowie grają do melodii granej przez Trumpa.

[Maja]

O równości małżeńskiej, czyli możliwości zawierania związków małżeńskich niezależnie od płci, mówi się zazwyczaj w kontekście ślubów par jednopłciowych, na które Polska nie zezwala lub których nie uznaje, gdy zostały zawarte za granicą. Doświadczenie osób transpłciowych i ich najbliższych wprowadza do debaty nowy wątek, który dotychczas nie przebił się do świadomości społecznej.

Ponieważ polskie prawo uznaje za małżeństwo wyłącznie związek kobiety i mężczyzny, osoby transpłciowe w chwili uzgodnienia płci metrykalnej tracą możliwość zawarcia związku małżeńskiego z jedną płcią, a zyskują z inną. Tym z nich, które wcześniej zawarły ślub, zamyka to drogę do prawnej zmiany imienia i oznaczenia płci, a jedynym rozwiązaniem staje się rozwód. Stają więc przed wyborem: prawne uzgodnienie płci i przymusowy rozwód lub zachowanie małżeństwa bez możliwości tranzycji.

– Osoby transpłciowe na własnym przykładzie pokazują, jak absurdalne i arbitralne jest łączenie małżeństwa i bycia rodziną z płcią osób, które tworzą związek. Z dnia na dzień wyrokiem sądu państwo decyduje, że od teraz nie możemy już mieć żony, tylko męża, albo na odwrót — wyjaśnia Maja Heban ze Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

– Kiedy dotyczy to osób, które przed tranzycją wzięły ślub, Polska de facto wymaga od nich trwania w fikcji prawnej. Albo wezmą rozwód, którego wcale nie chcą, by móc poprawić oznaczenie płci w dokumentach, albo pozostaną małżeństwem i będą legitymowały się dokumentami, które zupełnie nie oddają rzeczywistości — dodaje Heban.

Polska każe dokonywać niemożliwego wyboru

W grudniu 2023 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał przełomowy wyrok, który potwierdził, że brak możliwości formalizacji związku przez pary osób tej samej płci narusza Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tym samym zobowiązując Polskę do zmiany prawa. Inicjatywa Pozwy małżeńskie ma na celu powtórzenie tego sukcesu, choć zajmie to wiele lat. Dalsze losy ustawy o związkach partnerskich będą więc miały istotny wpływ na postęp sprawy.

– Nie wiemy, czy ustawa o związkach partnerskich wejdzie w życie, a jeśli tak, to kiedy, a co więcej — jaki będzie jej kształt i wynikające z niej uprawnienia. Europejski Trybunał Praw Człowieka może stwierdzić, że sytuacja osób w małżeństwach i związkach partnerskich w Polsce jest tak niewspółmierna, że narusza Konwencję, ale może też uznać jak w podobnej sprawie Hämäläinen przeciwko Finlandii, że przymusowe przekształcenie małżeństwa do związku partnerskiego nie jest wystarczająco negatywną zmianą — komentuje adw. Karolina Gierdal, koordynatorka Grupy Prawnej Stowarzyszenia Lambda Warszawa.

– My idziemy po wszystko, gdyż żadna z par nie chce się rozwodzić, a obowiązek przekształcenia małżeństwa w związek partnerski postrzegają jako degradację — dodaje Gierdal.

Śledź dalsze działania związane z Pozwami małżeńskimi na tej stronie oraz profilach społecznościowych Miłość Nie Wyklucza i Lambda Warszawa

Ta zależność działa w dwie strony. Im bardziej okrojona będzie ustawa o związkach partnerskich, tym większa szansa, że Trybunał w Strasburgu ponownie wskaże na naruszenie Konwencji przez Polskę. Jednocześnie orzecznictwo Trybunału opiera się na zasadzie, że Konwencja jest żywym dokumentem, który odzwierciedla rzeczywistość i konsensus panujący pomiędzy krajami Europy. Im więcej państw członkowskich Rady Europy wprowadzi równość małżeńską, tym większe jest prawdopodobieństwo, że jej brak zostanie uznany za naruszenie Konwencji. Obecnie pary osób tej samej płci mogą wziąć ślub cywilny z pełnią praw i obowiązków w 16 krajach Unii Europejskiej i 20 państwach członkowskich Rady Europy.

Miłość nie Wyklucza (MNW) to założona w 2010 roku organizacja społeczna działająca na rzecz wprowadzenia w Polsce równości małżeńskiej, czyli otwarcia cywilnej instytucji małżeństwa na wszystkie pary niezależnie od płci. MNW prowadzi kampanie społeczne i edukacyjne, wspiera lokalne społeczności LGBT+ w całym kraju oraz działa prawnie i rzeczniczo na szczeblu centralnym i samorządowym.

Stowarzyszenie Lambda Warszawa to najstarsza organizacja walcząca  o prawa i dobrostan społeczności LGBTQIAP+ w Polsce. Od 1997 roku buduje silny fundament oparty na czterech filarach: wsparciu, rzecznictwie, kulturze i edukacji. Lambda Warszawa oferuje kompleksowe wsparcie osobom ze społeczności, działając na poziomie indywidualnym, społecznym i systemowym.

Projekt Ordo Iuris jedynie pozornie dotyczy osób niepełnoletnich, jednak w praktyce stanowi sposób na zablokowanie dostępu do medycyny afirmującej płeć dla istotnej części dorosłych osób transpłciowych. Jeden z punktów ustawy precyzuje, że niedopuszczalne jest stosowanie leków hormonalnych i blokerów dojrzewania lub przeprowadzanie operacji związanych z uzgodnieniem płci u pacjentów, którym zdiagnozowano „zaburzenia neurorozwojowe, choroby lub zaburzenia psychiczne, w tym zaburzenia osobowości”. 

Mówimy więc o zakazie przechodzenia tranzycji dla osób z diagnozą spektrum autyzmu, ADHD, depresji, stanów lękowych czy zespołu stresu pourazowego. Podważanie prawa i zdolności do decydowania o swoim życiu i zdrowiu przez osoby neuroróżnorodne lub przyjmujące leki antydepresyjne to głęboko nieetyczny postulat, który nie znajduje poparcia we współczesnej medycynie, zarówno dotyczącej transpłciowości, jak i neuroróżnorodności oraz psychiatrii zaburzeń. Nie istnieją logiczne przesłanki dla takiego obostrzenia ani prawny precedens odebrania podstawowych praw ze względu na diagnozy psychiatryczne oraz neuroróżnorodność. Jedynym powodem do przemytu tak nieludzkich i absurdalnych zapisów jest chęć maksymalnego ograniczenia dostępu do medycyny afirmującej płeć, a tym samym bezpośredniego uderzenia w zdrowie i życie tysięcy osób, o których zniszczeniu marzą religijni fundamentaliści.

Taki zakaz nie tylko odebrałby możliwość uzgodnienia płci tym osobom transpłciowym, które wcześniej otrzymywały opiekę medyczną związaną ze zdrowiem psychicznym, ale też zniechęcałby kolejne do szukania pomocy z obawy przed utratą możliwości przystąpienia do procesu tranzycji. W połączeniu z istotnym wpływem stresu mniejszościowego i dyskryminacji na dobrostan osób transpłciowych, w tym wtórne występowanie depresji czy stanów lękowych, przyjęcie ustawy stworzyłoby istotną barierę na drodze do tranzycji niezależnie od wieku oraz odebrało dostęp do szerszej opieki, pogarszając dobrostan — a więc dokładnie to, czego faktycznie chcą twórcy projektu. Już teraz osoby transpłciowe często słyszą od lekarzy, że najpierw muszą zająć się leczeniem depresji, a później terapią hormonalną. Ten stan rzeczy wymaga natychmiastowej zmiany, nie pogłębienia.

Ufamy, że historia poprzednich działań Ordo Iuris oraz konsekwentnie negatywna postawa organizacji wobec równouprawnienia osób LGBT+ nie pozostawia złudzeń co do intencji i rzetelności autorów petycji o znamiennej nazwie „Stop okaleczaniu dzieci”. Twórcy kontynuują długą tradycję odrażających ataków na mniejszości pod pretekstem ochrony niepełnoletnich.

Oczywiście nie oznacza to, że projekt Ordo Iuris po ograniczeniu go do zapisów o nieletnich byłby jakkolwiek bardziej akceptowalny — transpłciowe dzieci i nastolatki to jedna z najbardziej wykluczonych i dotkniętych dyskryminacją grup spośród szerszej społeczności osób trans. Opieka oraz możliwość samostanowienia należą im się tak samo jak dorosłym. Muszą one być budowane na bazie faktów i nowoczesnych wytycznych, a nie ideologii ekstremistów zwalczających nowoczesne standardy praw człowieka.

Innym postanowieniem projektu, wskazującym na intencje autorów inne niż dobro małoletnich, jest wyłączenie spod zakazu operacji „normalizujących” wykonywanych na osobach małoletnich o zróżnicowanym rozwoju płciowym, pomimo iż osoby poddane im niejednokrotnie podkreślają w dalszym życiu negatywne skutki zabiegów oraz odebraną im możliwość wyboru co do poddania się lub niepoddania interwencji medycznej.

W swoim uzasadnieniu ustawy twórcy powielają liczne manipulacje wielokrotnie prostowane przez organizacje i osoby działające na rzecz osób transpłciowych — zarówno w Polsce, jak i za granicą. Tak jak w przypadku działań przeciwko równości małżeńskiej, ochronie przed mową nienawiści lub prawom reprodukcyjnym, globalne ruchy antytrans działają wspólnie.

Poszczególne argumenty Ordo Iuris z chęcią obalimy w pismach, które wystosujemy do komisji sejmowych, jednakże są to kalki zachodniej transfobii, którą wielokrotnie prostowano — glosariusz artykułów zawierających takie omówienia znajdziecie w komentarzu pod tym postem.

Jednocześnie, odpowiedzią na postulaty Ordo Iuris nie może być wezwanie do jeszcze większej medykalizacji i patologizacji procesu tranzycji. Jako osoby transpłciowe i grupy działające na ich rzecz podkreślamy, że zespojenie tematu uzgodnienia płci z medycyną jest skutkiem ubocznym potrzeby terapii hormonalnych i operacji afirmujących płeć, a nie dowodem na immanentną medyczną naturę bycia trans. Osoby transpłciowe przyjmują preparaty hormonalne i blokery dojrzewania oraz przechodzą zabiegi chirurgiczne nie dlatego, że są chore i tak wygląda leczenie, lecz dlatego, że tylko w ten sposób mogą osiągnąć pożądany wygląd swoich ciał, stabilność psychiczną i równość społeczną. Transpłciowość nie jest chorobą, tylko naturalnym elementem różnorodności płciowej człowieka, a pogłębianie medykalizacji oddala nas od prawa bazującego na tym fakcie.

Wymóg, by osoby transpłciowe przechodziły liczne testy psychologiczne, badania fizyczne, a czasem nawet okresy obserwacji jest utrwaleniem takiego myślenia o transpłciowości, które pozwala Ordo Iuris na manipulowanie badaniami naukowymi i językiem medycyny. Aby naprawdę pomóc osobom transpłciowym i traktować je z szacunkiem i godnością, należy uszanować ich zdolność do samostanowienia o swojej tożsamości. Środowisko medyczne powinno informować, wspierać i prowadzić osoby transpłciowe w procesie uzgodnienia płci, nie wydawać osądy, zgody i zakazy.

Grupa Nieustającej Pomocy

Fundacja Trans-Fuzja

Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza

niebinarnosc.pl

tranzycja.pl

Poniżej przedstawiamy przegląd artykułów obalających powszechne kłamstwa transfobów, m.in. te wyrażone w argumentacji Ordo Iuris.