Wychowanie dzieci przez pary osób tej samej płci

Wychowanie dzieci przez pary osób tej samej płci

Czy geje i lesbijki są dobrymi rodzicami i czy powinni móc adoptować dzieci? Czy dzieci, które mają dwóch ojców lub dwie matki są prześladowane przez otoczenie? Czy wychowanie przez homoseksualnych rodziców sprawia, że dzieci też będą homoseksualne? A może dzieci, które mają rodziców tej samej płci, nie mają dostępu do wzorców męskości i kobiecości? Takie pytanie towarzyszą właściwie każdej dyskusji na temat rodzicielstwa par osób tej samej płci. Niestety odpowiedzi udzielają tu często ludzie, którzy nie mają zielonego pojęcia na temat tęczowych rodzin, więc korzystają z tego, co wszyscy mamy pod ręką — wyobrażeń, stereotypów, uprzedzeń, lub wręcz fejków z internetu.

Tymczasem badania naukowe na temat dobrostanu dzieci wychowywanych przez gejów i lesbijki są prowadzone od prawie 50 lat i wynikają z nich te same ogólne wnioski:

  • w przytłaczającej większości badań nie stwierdzono różnic w dobrostanie dzieci wychowywanych przez rodziców hetero- i homoseksualnych. W kilku badaniach stwierdzono przewagę par lesbijskich,
  • dobrostan dzieci nie jest zależny od orientacji psychoseksualnej rodziców, tylko od jakości opieki, troski i wsparcia oraz poziomu bezpieczeństwa, które otrzymują od rodziców,
  • orientacja psychoseksualna dzieci nie jest zależna od orientacji psychoseksualnej rodziców, natomiast młodzież, która nie jest pewna swojej tożsamości mniej boi się reakcji rodziców, którzy sami są homoseksualni,
  • dzieci wychowywane przez dwóch ojców lub dwie matki mają dostęp do męskich i kobiecych społecznych wzorców płci, ale mogą odczuwać mniejszą presję, aby za wszelką cenę się w nie wpisywać,
  • pary lesbijek i gejów mogą spotykać się ze społecznym ostracyzmem, a wychowywane przez nich dzieci z negatywnymi reakcjami otoczenia. Zapobiega im edukacja na temat osób LGBT+ i różnorodnych modelów rodziny.

Mówiąc prościej: geje i lesbijki są równie dobrymi rodzicami, co pary heteroseksualne; prawdopodobieństwo, że ich dzieci będą homo- lub biseksualne jest takie samo, jak w przypadku rodzin z mamą i tatą; dzieci wychowywane przez dwóch ojców lub dwie matki znają społeczne wzorce męskości i kobiecości, ale podchodzą do nich z większym luzem; głównym zagrożeniem dla tęczowych rodzin nie jest płeć rodziców, tylko wrogość innych ludzi, która słabnie wraz z dostępem do edukacji.

Poniżej publikujemy listę 74 badań i opracowań naukowych na temat rodzicielstwa osób homoseksualnych, które przeprowadzono w latach 1978-2015. Każdej z pozycji towarzyszy krótki abstrakt oraz link do źródłowej publikacji.

Co o adopcji dzieci i rodzicielstwie gejów i lesbijek mówią badania naukowe?

Adams, J., & Light, R. (2015)
Scientific consensus, the law, and same sex parenting outcomes.
Social Science Research, 53, 300-310.

„Wyniki analiz wskazują, że literatura przedmiotu poświęcona rozwojowi dzieci posiadających rodziców tej samej płci charakteryzuje się naukowym konsensusem, według którego w ich przypadku występuje »brak różnic« w porównaniu z dziećmi wychowywanymi w innych modelach rodziny”.

Abstrakt i link do badań

W czasie gdy Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych rozpatrywał dwie powiązane ze sobą sprawy dotyczące konstytucyjności małżeństw osób tej samej płci, istotnym problemem rzutującym na ostateczną decyzję było to, czy w badaniach naukowych osiągnięto konsensus (ogólną zgodę środowiska naukowego) odnośnie funkcjonowania (radzenia sobie przez) dzieci wychowywanych przez pary jednopłciowe. Ustalenie skali tego konsensusu stanowi ważny aspekt procesu dopuszczania przez sądy dowodów oraz zeznań opartych na naukach społecznych.
W niniejszej pracy wykazano, w jaki sposób metoda analizy wzorców czasowych w sieciach cytowań może posłużyć do oceny stanu literatury z zakresu nauk społecznych w celu udzielenia odpowiedzi na tego typu pytania. Wzorce grupowania w obrębie owych sieci cytowań pozwalają stwierdzić, czy i kiedy w danej dziedzinie nauki kształtuje się konsensus. Wyniki analiz wskazują, że literatura przedmiotu poświęcona rozwojowi dzieci posiadających rodziców tej samej płci charakteryzuje się naukowym konsensusem, według którego w ich przypadku występuje „brak różnic” w porównaniu z dziećmi wychowywanymi w innych modelach rodziny.

Allen, M., & Burrell, N. (1996)
Comparing the impact of homosexual and heterosexual parents on children: meta-analysis of existing research.
Journal of Homosexuality, 32(2), 19-35.

Wyniki nie ujawniają żadnych różnic między rodzicami heteroseksualnymi a homoseksualnymi w zakresie stylów wychowawczych, przystosowania emocjonalnego dziecka ani jego orientacji seksualnej. Innymi słowy, dane nie uzasadniają dalszego utrzymywania w sądach uprzedzeń wobec rodziców homoseksualnych”.

Abstrakt i link do badań

Sądy orzekają o opiece nad dzieckiem i prawie do kontaktów, kierując się „najlepszym interesem dziecka”. Obecne rozstrzygnięcia w niektórych jurysdykcjach pokazują uprzedzenie wobec przyznawania opieki lub prawa do widzeń rodzicowi homoseksualnemu i faworyzują rodzica heteroseksualnego albo heteroseksualnego krewnego dziecka. Czy orientacja seksualna rodzica powinna być uwzględniana przy decydowaniu o opiece lub kontaktach w imię ochrony dziecka? Niniejsza metaanaliza podsumowuje dostępną literaturę ilościową porównującą wpływ rodziców heteroseksualnych i homoseksualnych na dzieci, opartą na różnorodnych miarach. Analizy obejmują praktyki wychowawcze, dobrostan emocjonalny dziecka oraz jego orientację seksualną. Wyniki nie ujawniają żadnych różnic między rodzicami heteroseksualnymi a homoseksualnymi w zakresie stylów wychowawczych, przystosowania emocjonalnego dziecka ani jego orientacji seksualnej. Innymi słowy, dane nie uzasadniają dalszego utrzymywania w sądach uprzedzeń wobec rodziców homoseksualnych.

Anderssen, N., Amlie, C., & Ytteroy, E. A. (2002)
Outcomes for children with lesbian or gay parents. A review of studies from 1978 to 2000.
Scandinavian Journal of Psychology, 43(4), 335-351.

Dzieci wychowywane przez matki lesbijki lub ojców gejów nie różniły się systematycznie od pozostałych dzieci w żadnym z tych obszarów. Wyniki wskazują, że wychowanie przez kobietę o orientacji homoseksualnej nie wiąże się z niekorzystnymi konsekwencjami dla dziecka. To samo dotyczy dzieci wychowywanych przez gejów, choć w tej grupie potrzebne są dalsze badania”.

Abstrakt i link do badań

Dokonano przeglądu dwudziestu trzech badań empirycznych opublikowanych w latach 1978-2000, dotyczących nieklinicznych dzieci wychowywanych przez matki lesbijki lub ojców gejów (jedno badanie belgijsko-holenderskie, jedno duńskie, trzy brytyjskie i osiemnaście północnoamerykańskich). Dwadzieścia z nich dotyczyło dzieci matek lesbijek, a trzy dzieci ojców gejów. Łącznie objęły one 615 dzieci (w wieku od 1,5 do 44 lat) rodziców homoseksualnych i 387 osób z grup kontrolnych. Uczestników oceniano za pomocą testów psychologicznych, kwestionariuszy lub wywiadów. Wyodrębniono siedem typowych obszarów: funkcjonowanie emocjonalne, preferencja seksualna, stygmatyzacja, zachowania związane z rolą płciową, przystosowanie behawioralne, tożsamość płciowa oraz funkcjonowanie poznawcze. Dzieci wychowywane przez matki lesbijki lub ojców gejów nie różniły się systematycznie od pozostałych dzieci w żadnym z tych obszarów. Wyniki wskazują, że wychowanie przez kobietę o orientacji homoseksualnej nie wiąże się z niekorzystnymi konsekwencjami dla dziecka. To samo dotyczy dzieci wychowywanych przez gejów, choć w tej grupie potrzebne są dalsze badania.

Baiocco, R., Santamaria, F., Ioverno, S., Fontanesi, L., Baumgartner, E., Laghi, F., Lingiardi V. (2015)
Lesbian mother families and gay father families in Italy: family functioning, dyadic satisfaction, and child well-being.
Sexuality Research and Social Policy, 12(3), 202-212.

Dzieci wychowywane przez rodziców homoseksualnych prezentowały zbliżony poziom regulacji emocji i dobrostanu psychicznego co dzieci rodziców heteroseksualnych. We Włoszech utrzymują się negatywne postawy wobec rodzin jednopłciowych, dlatego należy opracować programy edukacyjne dekonstruujące stereotypy na ich temat”.

Abstrakt i link do badań

Literatura przedmiotu podkreśla, że rodziny złożone z matek lesbijek i ojców gejów przypominają rodziny heteroseksualne pod względem funkcjonowania rodziny, satysfakcji w związku oraz rozwoju dziecka. Artykuł porównuje 40 rodzin jednopłciowych z 40 rodzinami heteroseksualnymi w warunkach włoskich. We Włoszech pary jednopłciowe ani samotne lesbijki czy geje nie mogą adoptować dziecka, zawrzeć małżeństwa ani związku partnerskiego. Uczestnicy wypełniali kwestionariusze samoopisowe dotyczące relacji w parze, funkcjonowania rodziny oraz przystosowania emocjonalnego i społecznego dzieci. Rodzice nieheteroseksualni uzyskali wyższe wyniki w zakresie przystosowania w związku, elastyczności i komunikacji w rodzinie niż rodzice heteroseksualni. Dzieci wychowywane przez rodziców homoseksualnych prezentowały zbliżony poziom regulacji emocji i dobrostanu psychicznego co dzieci rodziców heteroseksualnych. We Włoszech utrzymują się negatywne postawy wobec rodzin jednopłciowych, dlatego należy opracować programy edukacyjne dekonstruujące stereotypy na ich temat. Wyniki mają istotne implikacje zarówno kliniczne, jak i społeczne.

Bailey, J., Bobrow, D., Wolfe, M., & Mikach, S. (1995)
Sexual orientation of adult sons of gay fathers.
Developmental Psychology, 31(1), 124-129.

[…] zrekrutowano 55 mężczyzn homoseksualnych lub biseksualnych, którzy udzielili informacji o 82 synach w wieku co najmniej 17 lat. Ponad 90% synów, u których możliwe było określenie orientacji, było heteroseksualne. Synowie heteroseksualni i homoseksualni nie różnili się od siebie pod względem zmiennych potencjalnie istotnych, takich jak długość okresu wspólnego zamieszkiwania z ojcem. Wnioski sugerują, że ewentualny środowiskowy wpływ ojców gejów na orientację seksualną ich synów jest niewielki”.

Abstrakt i link do badań

Rozwój seksualny dzieci rodziców homoseksualnych jest przedmiotem zainteresowania zarówno naukowego, jak i społecznego. Praca stanowi największe dotychczasowe badanie poświęcone orientacji seksualnej dorosłych synów gejów. Za pośrednictwem ogłoszeń w prasie skierowanej do osób LGBT zrekrutowano 55 mężczyzn homoseksualnych lub biseksualnych, którzy udzielili informacji o 82 synach w wieku co najmniej 17 lat. Ponad 90% synów, u których możliwe było określenie orientacji, było heteroseksualne. Synowie heteroseksualni i homoseksualni nie różnili się od siebie pod względem zmiennych potencjalnie istotnych, takich jak długość okresu wspólnego zamieszkiwania z ojcem. Wnioski sugerują, że ewentualny środowiskowy wpływ ojców gejów na orientację seksualną ich synów jest niewielki.

Biblarz, T. J., & Stacey, J. (2010)
How does the gender of parents matter?
Journal of Marriage and Family, 72(1), 3-22.

Mocne strony przypisywane małżeństwom matki i ojca pojawiają się w tym samym stopniu w rodzinach z dwiema matkami, a potencjalnie również w rodzinach z dwoma ojcami. Średnie różnice przemawiają wprawdzie na korzyść kobiet, ale kompetencje rodzicielskie nie mają charakteru rozłącznego ani dwubiegunowego. Płeć rodziców wiąże się z relacjami rodzic-dziecko w sposób nieoczywisty, lecz ma niewielkie znaczenie dla powodzenia psychologicznego i społecznego dziecka”.

Abstrakt i link do badań

Pogląd, że dziecku potrzebni są zarówno matka, jak i ojciec, zakłada, że kobiety i mężczyźni wychowują w odmienny i kluczowy dla rozwoju sposób, lecz najczęściej opiera się na badaniach mieszających zmienną płci z innymi cechami struktury rodziny. Autorzy analizują wyniki badań, których konstrukcja pozwala ten problem zminimalizować, porównując rodziny dwurodzicielskie (model wychowywania dzieci, w którym opiekę nad potomstwem sprawuje dwoje rodziców) złożone z opiekunów tej samej i odmiennej płci oraz rodziny prowadzone samodzielnie przez matki lub ojców. Mocne strony przypisywane małżeństwom matki i ojca pojawiają się w tym samym stopniu w rodzinach z dwiema matkami, a potencjalnie również w rodzinach z dwoma ojcami. Średnie różnice przemawiają wprawdzie na korzyść kobiet, ale kompetencje rodzicielskie nie mają charakteru rozłącznego ani dwubiegunowego. Płeć rodziców wiąże się z relacjami rodzic-dziecko w sposób nieoczywisty, lecz ma niewielkie znaczenie dla powodzenia psychologicznego i społecznego dziecka.

Bos, H. M. W. (2010)
Planned gay father families in kinship arrangements.
The Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 31(4), 356-371.

Nie stwierdzono istotnych różnic między typami rodzin w zakresie zaangażowania emocjonalnego i troski rodzicielskiej, obciążenia rodzicielskiego ani dobrostanu dziecka.

Abstrakt i link do badań

W badaniu sprawdzono, czy istnieją różnice między rodzinami ojców gejów (n = 36) a rodzinami heteroseksualnymi (n = 36) w zakresie relacji ojciec-dziecko, doświadczeń stresu rodzicielskiego oraz dobrostanu dziecka. Wszyscy uczestniczący ojcowie geje zostali rodzicami będąc w związkach jednopłciowych: przekazali nasienie parom lesbijskim, a następnie wspólnie z nimi wychowywali dziecko w układach opartych o pokrewieństwo. Zbadano także, czy aspekty swoiste dla ojców gejów (czyli doświadczenia odrzucenia, konieczność obrony swojej sytuacji rodzinnej, miejsce zamieszkania dziecka oraz konflikty z matkami dzieci) wiążą się z relacją ojciec-dziecko, stresem rodzicielskim i dobrostanem dziecka. Dane zebrano za pomocą kwestionariuszy wypełnianych przez ojców. Nie stwierdzono istotnych różnic między typami rodzin w zakresie zaangażowania emocjonalnego i troski rodzicielskiej, obciążenia rodzicielskiego ani dobrostanu dziecka. Ojcowie geje czuli się jednak mniej kompetentni w roli wychowawczej niż ojcowie heteroseksualni. Szczególnie w przypadku ojców gejów doświadczenia odrzucenia oraz poczucie konieczności obrony swojej sytuacji istotnie wiązały się z relacją z dzieckiem, stresem rodzicielskim i dobrostanem dziecka.

Bos, H. M. W., Knox, J. R., van Rijn-van Gelderen, L., Gartrell, N. K. (2016)
Same-Sex and Different-Sex Parent Households and Child Health Outcomes: Findings from the National Survey of Children’s Health.
Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 37(3), 179-187.

Wniosek: dzieci wychowywane przez pary kobiet i przez pary różnopłciowe nie różnią się we wskaźnikach rozwojowych, mimo że matki w parach jednopłciowych zgłaszają więcej stresu rodzicielskiego.

Abstrakt i link do badań

Cel: w oparciu o zbiór danych National Survey of Children’s Health z lat 2011-2012 porównano relacje między partnerami i relacje rodzic-dziecko (relacje rodzinne), stres rodzicielski oraz ogólne zdrowie, trudności emocjonalne, strategie zaradcze i postępy w nauce dzieci (wskaźniki rozwoju dziecka) w gospodarstwach domowych prowadzonych przez stale tworzących parę rodziców jednopłciowych (kobiety) oraz różnopłciowych z biologicznym potomstwem. Sprawdzono, czy powiązania między relacjami rodzinnymi, stresem rodzicielskim a wskaźnikami u dziecka różnią się w obu typach rodzin. Metody: dopasowano 95 par rodziców tej samej płci (kobiet) i 95 par różnopłciowych z dziećmi w wieku 6-17 lat pod względem cech rodzica i dziecka. Z każdej rodziny przeprowadzono telefoniczny wywiad z jednym rodzicem. Przeprowadzono wielowymiarowe analizy wariancji i wielokrotne regresje liniowe. Wyniki: nie odnotowano różnic między typami rodzin w zakresie relacji rodzinnych ani żadnego ze wskaźników u dziecka. Rodziny jednopłciowe wykazywały wyższy poziom stresu rodzicielskiego (95% przedział ufności = 2,03-2,30) niż rodziny różnopłciowe (95% PU = 1,76-2,03), p = 0,006. Nie stwierdzono istotnych interakcji typu rodziny ze zmiennymi rodzinnymi ani ze stresem rodzicielskim w odniesieniu do żadnego ze wskaźników u dziecka. Wniosek: dzieci wychowywane przez pary kobiet i przez pary różnopłciowe nie różnią się we wskaźnikach rozwojowych, mimo że matki w parach jednopłciowych zgłaszają więcej stresu rodzicielskiego. Przyczyny tego stresu wymagają dalszych badań.

Bos, H. M. W., & Sandfort, T. G. M. (2010)
Children’s gender identity in lesbian and heterosexual two-parent families.
Sex Roles, 62(1-2), 114-126.

Dzieci z rodzin lesbijskich odczuwały słabszą presję rodzicielską, by dostosować się do stereotypów płciowych, rzadziej traktowały własną płeć jako lepszą i częściej miały wątpliwości co do swojego przyszłego romantycznego zaangażowania heteroseksualnego. W zakresie przystosowania psychospołecznego nie stwierdzono różnic.

Abstrakt i link do badań

Badanie porównało tożsamość płciową, antycypowane przyszłe romantyczne zaangażowanie heteroseksualne oraz przystosowanie psychospołeczne dzieci w rodzinach lesbijskich i heteroseksualnych. Sprawdzono ponadto, czy zależności między tymi aspektami różnią się w obu typach rodzin. Dane zebrano w Holandii od dzieci z 63 rodzin lesbijskich i 68 heteroseksualnych. Wszystkie dzieci miały od 8 do 12 lat. Dzieci z rodzin lesbijskich odczuwały słabszą presję rodzicielską, by dostosować się do stereotypów płciowych, rzadziej traktowały własną płeć jako lepszą i częściej miały wątpliwości co do swojego przyszłego romantycznego zaangażowania heteroseksualnego. W zakresie przystosowania psychospołecznego nie stwierdzono różnic. Typowość płciowa, zadowolenie z własnej płci oraz antycypowane romantyczne zaangażowanie heteroseksualne okazały się istotnymi predyktorami przystosowania psychospołecznego w obu typach rodzin.

Bos, H. M. W., van Balen F., & van den Boom, D. C. (2005)
Lesbian families and family functioning: an overview.
Patient Education and Counseling, 59(3), 263-275.

Wniosek: prace z obu faz podkreślają duże podobieństwo rodzin lesbijskich i heteroseksualnych. Tym, co odróżnia sytuację rodzin lesbijskich, jest stygmatyzacja w związku z ich homoseksualną orientacją. Implikacje praktyczne: pracownicy ochrony zdrowia powinni znać zarówno podobieństwa, jak i różnice między obydwoma typami rodzin oraz specyfikę nietradycyjnej sytuacji planowanych rodzin lesbijskich.

Abstrakt i link do badań

Cele: w ciągu ostatnich trzydziestu lat opublikowano coraz większą liczbę badań nad rodzicielstwem lesbijskim i rozwojem dzieci wychowywanych w takich rodzinach. Metody: badania do przeglądu wyszukano w czterech bazach danych: PsychInfo, ERIC, Medline oraz Social Sciences Citation Index. Wyniki: przeanalizowano 44 prace empiryczne opublikowane w latach 1978-2003. W badaniach wyróżniono dwie fazy: początkowo systematyczne prace dotyczyły rodzin lesbijskich z dziećmi urodzonymi we wcześniejszych związkach heteroseksualnych, później zaczęto badać rodziny lesbijskie, w których dziecko urodziło się w obrębie związku dwóch kobiet (tzw. planowane rodziny lesbijskie). W obu fazach pojawiały się prace dotyczące rozwoju dziecka (tożsamość seksualna, rozwój emocjonalny i behawioralny, relacje społeczne, funkcjonowanie poznawcze) oraz funkcjonowania rodzica (zdrowie psychiczne, umiejętności wychowawcze). Artykuł prezentuje i omawia główne ustalenia. Wniosek: prace z obu faz podkreślają duże podobieństwo rodzin lesbijskich i heteroseksualnych. Tym, co odróżnia sytuację rodzin lesbijskich, jest stygmatyzacja w związku z ich homoseksualną orientacją. Implikacje praktyczne: pracownicy ochrony zdrowia powinni znać zarówno podobieństwa, jak i różnice między obydwoma typami rodzin oraz specyfikę nietradycyjnej sytuacji planowanych rodzin lesbijskich.

Bos, H. M. W., van Balen, F., & van den Boom, D. C. (2007)
Child adjustment and parenting in planned lesbian-parent families.
American Journal of Orthopsychiatry, 77(1), 38-48.

Wyniki pokazują, że szczególnie matki »społeczne« w rodzinach lesbijskich (czyli matki niebiologiczne) różnią się od ojców heteroseksualnych w zakresie cech rodzicielskich (między innymi częściej uzasadniają swoje wybory rodzicielskie i są bardziej zadowolone z partnerki jako współrodzica) oraz praktyk wychowawczych (więcej troski rodzicielskiej, rzadsze sięganie po autorytarne formy wpływu). Przystosowanie dziecka nie wiąże się z typem rodziny, lecz jest przewidywane przez stopień autorytarnego wpływu, troskę rodzicielską oraz satysfakcję z partnera/partnerki jako współrodzica.

Abstrakt i link do badań

Sto planowanych rodzin lesbijskich (czyli rodzin z dwiema matkami, w których dziecko urodziło się już w obrębie ich związku) porównano ze stoma rodzinami heteroseksualnymi pod względem przystosowania dziecka, cech rodziców oraz praktyk wychowawczych. Dane zbierano za pomocą kwestionariuszy, obserwacji oraz dziennika aktywności. Wyniki pokazują, że szczególnie matki „społeczne” w rodzinach lesbijskich (czyli matki niebiologiczne) różnią się od ojców heteroseksualnych w zakresie cech rodzicielskich (między innymi częściej uzasadniają swoje wybory rodzicielskie i są bardziej zadowolone z partnerki jako współrodzica) oraz praktyk wychowawczych (więcej troski rodzicielskiej, rzadsze sięganie po autorytarne formy wpływu). Przystosowanie dziecka nie wiąże się z typem rodziny, lecz jest przewidywane przez stopień autorytarnego wpływu, troskę rodzicielską oraz satysfakcję z partnera/partnerki jako współrodzica.

Bos, H., Gartrell, N., & van Gelderen, L. (2013)
Adolescents in lesbian families: DSM-oriented scale scores and stigmatization.
Journal of Gay & Lesbian Social Services, 25(2), 121-140.

W porównaniu z dopasowaną wiekowo próbą normatywną nie stwierdzono istotnych różnic w wynikach. W obrębie próby NLLFS nastolatki, które doświadczyły stygmatyzacji, uzyskiwały wyższe wyniki w skalach problemów afektywnych, lękowych i zachowań problemowych. Ogólne funkcjonowanie psychologiczne młodzieży z NLLFS mieściło się w zakresie zdrowia, lecz stygmatyzacja negatywnie wpływała na dobrostan niektórych nastolatków.

Abstrakt i link do badań

Badanie koncentruje się na wynikach skal opartych na klasyfikacji DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), wyliczonych z list kontrolnych zachowań dziecka (Child Behavior Checklist) wypełnianych przez rodziców 17-letnich uczestników amerykańskiego National Longitudinal Lesbian Family Study. W porównaniu z dopasowaną wiekowo próbą normatywną nie stwierdzono istotnych różnic w wynikach. W obrębie próby NLLFS nastolatki, które doświadczyły stygmatyzacji, uzyskiwały wyższe wyniki w skalach problemów afektywnych, lękowych i zachowań problemowych. Ogólne funkcjonowanie psychologiczne młodzieży z NLLFS mieściło się w zakresie zdrowia, lecz stygmatyzacja negatywnie wpływała na dobrostan niektórych nastolatków.

Bos, H., van Gelderen, L., & Gartrell, N. (2014)
Lesbian and heterosexual two-parent families: adolescent-parent relationship quality and adolescent well-being.
Journal of Child and Family Studies, 23(2), 1-16.

W ocenach przystosowania psychicznego i używania substancji typ rodziny wiązał się istotnie tylko z samooceną oraz problemami z zachowaniem: nastolatki wychowywane przez matki lesbijki miały wyższą samoocenę i mniej problemów z zachowaniem niż rówieśnicy z rodzin heteroseksualnych. Ogólnie rzecz biorąc, nastolatki z nienaruszonych rodzin z dwiema matkami nie odbiegają od dopasowanej grupy porównawczej z rodzin matka-ojciec, a nieliczne różnice w obszarze dobrostanu psychicznego wypadają na korzyść tych pierwszych.

Abstrakt i link do badań

W badaniu porównano 51 nastolatków z pełnych planowanych rodzin lesbijskich (we wszystkich przypadkach zastosowano zapłodnienie nasieniem dawcy) z 51 nastolatkami z pełnych rodzin matka-ojciec pod względem relacji z rodzicami (kontrola rodzicielska, otwartość wobec rodziców, jakość relacji nastolatek-rodzic), przystosowania psychicznego (samoocena, lęk społeczny, problemy z zachowaniem) oraz używania substancji psychoaktywnych (tytoń, alkohol, marihuana/haszysz). Nastolatków (średnia wieku 16 lat) dopasowano pod względem cech demograficznych (wiek, płeć, poziom wykształcenia, kraj urodzenia, kraj urodzenia rodziców) do próby z dużego badania szkolnego; dane pochodziły z samoopisów młodzieży. Analizy pokazały, że w obu typach rodzin nastolatki miały pozytywne relacje z rodzicami, co sprzyjało dobrostanowi psychicznemu. W ocenach przystosowania psychicznego i używania substancji typ rodziny wiązał się istotnie tylko z samooceną oraz problemami z zachowaniem: nastolatki wychowywane przez matki lesbijki miały wyższą samoocenę i mniej problemów z zachowaniem niż rówieśnicy z rodzin heteroseksualnych. Ogólnie rzecz biorąc, nastolatki z nienaruszonych rodzin z dwiema matkami nie odbiegają od dopasowanej grupy porównawczej z rodzin matka-ojciec, a nieliczne różnice w obszarze dobrostanu psychicznego wypadają na korzyść tych pierwszych.

Bos, H. M. W., Gartrell, N. K., Peyser, H., & van Balen, F. (2008)
The USA national longitudinal lesbian family study (NLLFS): homophobia, psychological adjustment, and protective factors.
Journal of Lesbian Studies, 12(4), 455-471.

Nie stwierdzono istotnych różnic w przystosowaniu psychicznym między dziećmi z badanej grupy a ich rówieśnikami z amerykańskiej próby populacyjnej. Doświadczenie homofobii negatywnie wpływało na dobrostan dzieci. Uczęszczanie do szkół realizujących program z elementami LGBT oraz zaangażowanie matek w społeczność skupiającą inne lesbijki okazały się czynnikami chroniącymi dzieci przed negatywnymi skutkami homofobii.

Abstrakt i link do badań

W badaniu oceniono wpływ czynników ochronnych na przystosowanie psychiczne dzieci, które doświadczyły homofobii, a których matki uczestniczyły w długoterminowym badaniu planowanych rodzin lesbijskich. Dane zebrano w ramach National Longitudinal Lesbian Family Study poprzez wywiady z dziećmi oraz kwestionariusze wypełniane przez matki. Nie stwierdzono istotnych różnic w przystosowaniu psychicznym między dziećmi z badanej grupy a ich rówieśnikami z amerykańskiej próby populacyjnej. Doświadczenie homofobii negatywnie wpływało na dobrostan dzieci. Uczęszczanie do szkół realizujących program z elementami LGBT oraz zaangażowanie matek w społeczność skupiającą inne lesbijki okazały się czynnikami chroniącymi dzieci przed negatywnymi skutkami homofobii.

Bos, H. M. W., Goldberg, N. K., van Gelderen, L., & Gartrell, N. (2012)
Adolescents of the U.S. National longitudinal lesbian family study: male role models, gender role traits and psychological adjustment.
Gender & Society, 26(4), 603-638.

Krótko mówiąc, brak męskich wzorców osobowych nie wpływał negatywnie na przystosowanie psychiczne nastolatków wychowywanych przez matki lesbijki.

Abstrakt i link do badań

Artykuł skupia się na wpływie męskich wzorców osobowych na życie nastolatków (N = 78) z amerykańskiego National Longitudinal Lesbian Family Study. Połowa nastolatków miała męskie wzorce osobowe; zarówno te, które miały męskie wzorce, jak i te, które ich nie miały, osiągały zbliżone wyniki w skalach kobiecości i męskości Inwentarza Ról Płciowych Bema, w skalach cech State-Trait Personality Inventory (lęk, gniew, depresja, ciekawość) oraz w Child Behavior Checklist (zachowania internalizacyjne, eksternalizacyjne i ogólne problemy z zachowaniem). Stwierdzono pozytywny związek między cechami kobiecej roli płciowej a ciekawością oraz negatywny związek tej cechy z zachowaniami internalizacyjnymi; zależności te były niezależne od płci nastolatków i od obecności męskich wzorców osobowych. Krótko mówiąc, brak męskich wzorców osobowych nie wpływał negatywnie na przystosowanie psychiczne nastolatków wychowywanych przez matki lesbijki.

Brewaeys, A., Ponjaert, I., van Hall, E. V., & Golombok, S. (1997)
Donor insemination: child development and family functioning in lesbian mother families.
Human Reproduction, 12(6), 1349-1359.

Jakość interakcji matki społecznej z dzieckiem w rodzinach lesbijskich była wyższa niż interakcji ojca z dzieckiem w obu grupach heteroseksualnych. Sposób, w jaki dzieci postrzegały swoich rodziców, był podobny we wszystkich typach rodzin; dziecko traktowało matkę społeczną tak samo „rodzicielsko” jak ojca w rodzinach heteroseksualnych. Dzieci (niezależnie od płci) wychowywane przez matki lesbijki były dobrze przystosowane, a ich rozwój w zakresie roli płciowej nie różnił się od rozwoju dzieci z rodzin heteroseksualnych. Wyniki potwierdzają, że rozwój dziecka i rodziny w rodzinach lesbijskich przebiega podobnie jak w rodzinach heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Przedstawiono wyniki porównawczego badania nad relacjami rodzinnymi oraz rozwojem emocjonalnym i płciowym dzieci wychowywanych w rodzinach matek lesbijek. Trzydzieści rodzin lesbijskich z dziećmi w wieku 4-8 lat poczętymi w wyniku zapłodnienia od dawcy porównano z 38 rodzinami heteroseksualnymi, w których dziecko poczęto w taki sam sposób, oraz z 30 rodzinami heteroseksualnymi, w których dziecko poczęto naturalnie. Wykorzystano różne narzędzia: standaryzowane wywiady i kwestionariusze dla rodziców oraz testy psychologiczne dla dzieci. Jakość relacji w parze oraz jakość interakcji matka-dziecko nie różniły się między rodzinami lesbijskimi a żadną z grup heteroseksualnych. akość interakcji matki społecznej z dzieckiem w rodzinach lesbijskich była wyższa niż interakcji ojca z dzieckiem w obu grupach heteroseksualnych. Sposób, w jaki dzieci postrzegały swoich rodziców, był podobny we wszystkich typach rodzin; dziecko traktowało matkę społeczną tak samo „rodzicielsko” jak ojca w rodzinach heteroseksualnych. Dzieci (niezależnie od płci) wychowywane przez matki lesbijki były dobrze przystosowane, a ich rozwój w zakresie roli płciowej nie różnił się od rozwoju dzieci z rodzin heteroseksualnych. Wyniki potwierdzają, że rozwój dziecka i rodziny w rodzinach lesbijskich przebiega podobnie jak w rodzinach heteroseksualnych.

Brewaeys, A., & van Hall, E. V. (1997)
Lesbian motherhood: the impact on child development and family functioning.
Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology, 18(1), 1-16.

Wprawdzie wiele ważnych pytań pozostaje otwartych, lecz wyniki wszystkich omawianych prac są zgodne: żadne z badań nie wykazało, by macierzyństwo lesbijek wpływało niekorzystnie na rozwój dziecka.

Abstrakt i link do badań

Różnorodność rodzin lesbijskich, które stały się widoczne w ciągu ostatnich dwudziestu lat, postawiła przed nauką i praktyką ważne pytania. Społeczeństwo dotąd traktowało matki lesbijki w specyficzny sposób w wielu kwestiach dotyczących dzieci: rozwodzące się matki lesbijki często były pozbawiane opieki nad dzieckiem ze względu na orientację seksualną, a większość ośrodków leczenia niepłodności nadal odmawia parom lesbijskim dostępu do programów zapłodnienia od dawcy. Artykuł sprawdza, czy istnieją teoretyczne i empiryczne podstawy dla najczęściej spotykanych założeń stojących za takimi decyzjami. Omówiono kilka teorii psychologicznych (psychoanalitycznej, społecznego i poznawczego uczenia się, teorię przywiązania) w odniesieniu do dwóch najbardziej rzucających się w oczy cech rodzin lesbijskich: nieobecności ojca i homoseksualnej orientacji matki. W międzyczasie powstaje rosnący zasób badań empirycznych nad rozwojem dziecka w obszarach rozwoju płciowego, przystosowania emocjonalnego i behawioralnego oraz kompetencji społecznych. Większość z nich dotyczyła dzieci rozwiedzionych matek lesbijek, które wczesne dzieciństwo spędziły w rodzinach heteroseksualnych, choć od pewnego czasu pojawiają się także badania dzieci wychowywanych od urodzenia w związku lesbijskim. Skoro wczesnodziecięcym doświadczeniom przypisuje się istotny wpływ na późniejszy rozwój, te „nowe” rodziny stanowią wyzwanie dla istniejących teorii psychologicznych. Wprawdzie wiele ważnych pytań pozostaje otwartych, lecz wyniki wszystkich omawianych prac są zgodne: żadne z badań nie wykazało, by macierzyństwo lesbijek wpływało niekorzystnie na rozwój dziecka.

Chan, R. W., Raboy, B., & Patterson, C. J. (1998)
Psychosocial adjustment among children conceived via donor insemination by lesbian and heterosexual mothers.
Child Development, 69(2), 443-457.

Wyniki pokazały, że dzieci rozwijały się prawidłowo, a ich przystosowanie nie wiązało się ze zmiennymi strukturalnymi w rodzaju orientacji seksualnej rodziców czy liczby rodziców w domu. To samo wynikało zarówno z relacji rodziców, jak i z relacji nauczycieli. Z kolei zmienne dotyczące interakcji i procesów w rodzinie były istotnie powiązane ze wskaźnikami przystosowania dziecka. Rodzice doświadczający wyższego stresu rodzicielskiego, większych konfliktów oraz mniejszej miłości do siebie nawzajem mieli dzieci z większą liczbą problemów z zachowaniem.

Abstrakt i link do badań

Badanie analizowało zależności między strukturą rodziny (liczba rodziców, orientacja seksualna rodziców), procesami rodzinnymi (satysfakcja z relacji w parze, konflikty między rodzicami) a przystosowaniem psychicznym dzieci poczętych dzięki zapłodnieniu od dawcy. Wzięło w nim udział 80 rodzin korzystających z usług jednego banku nasienia: 55 prowadzonych przez matki lesbijki i 25 przez rodziców heteroseksualnych. Pięćdziesiąt rodzin tworzyły pary, a trzydzieści rodzin to rodzice samotni. Średni wiek uczestniczących dzieci wynosił 7 lat. Wyniki pokazały, że dzieci rozwijały się prawidłowo, a ich przystosowanie nie wiązało się ze zmiennymi strukturalnymi w rodzaju orientacji seksualnej rodziców czy liczby rodziców w domu. To samo wynikało zarówno z relacji rodziców, jak i z relacji nauczycieli. Z kolei zmienne dotyczące interakcji i procesów w rodzinie były istotnie powiązane ze wskaźnikami przystosowania dziecka. Rodzice doświadczający wyższego stresu rodzicielskiego, większych konfliktów oraz mniejszej miłości do siebie nawzajem mieli dzieci z większą liczbą problemów z zachowaniem.

Crouch, S. R., Waters, E., McNair, R., Power, J., & Davis, E. (2014)
Parent-reported measures of child health and wellbeing in same-sex parent families: a cross-sectional survey.
BMC Public Health, 14(635), 1-12.

Wniosek: australijskie dzieci rodziców o orientacji nieheteroseksualnej uzyskują wyższe wyniki niż próby populacyjne w kilku wskaźnikach zdrowia raportowanych przez rodzica. Postrzegana stygmatyzacja koreluje negatywnie ze zdrowiem psychicznym. Lepsza świadomość znaczenia stygmatyzacji w związku z orientacją ma istotną rolę w polityce zdrowotnej i poprawie zdrowia dzieci.

Abstrakt i link do badań

Wprowadzenie: postuluje się, że dzieci rodziców o orientacji nieheteroseksualnej dobrze wypadają w psychospołecznych aspektach zdrowia, lecz nadal otwarte pozostaje pytanie o wpływ piętna społecznego. Dotychczasowe badania skupiały się na rodzicach lesbijkach i miały niewielkie próby. Niniejsze badanie opisuje zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne dzieci australijskich rodziców o orientacji nieheteroseksualnej oraz wpływ stygmatyzacji. Metody: w 2012 roku rozprowadzono ankietę przekrojową (Australian Study of Child Health in Same-Sex Families) wśród wygodnej próby 390 australijskich rodziców identyfikujących się jako osoby o orientacji nieheteroseksualnej, mających dzieci w wieku 0-17 lat. Zmierzono wielowymiarowe wskaźniki zdrowia i dobrostanu dziecka raportowane przez rodzica oraz ich związek z postrzeganą stygmatyzacją. Wyniki: ankietę ukończyło 315 rodziców (81% zwrotów), opisując 500 dzieci. 80% dzieci miało matkę jako rodzica głównego, a 18% ojca. Dzieci z rodzin jednopłciowych uzyskały wyższe wyniki w skalach ogólnego zachowania, ogólnego zdrowia oraz spójności rodziny w porównaniu z danymi normatywnymi populacji (β = 2,93, 95% CI = 0,35 do 5,52, P = 0,03; β = 5,60, 95% CI = 2,69 do 8,52, P < 0,001; β = 6,01, 95% CI = 2,84 do 9,17). Wniosek: australijskie dzieci rodziców o orientacji nieheteroseksualnej uzyskują wyższe wyniki niż próby populacyjne w kilku wskaźnikach zdrowia raportowanych przez rodzica. Postrzegana stygmatyzacja koreluje negatywnie ze zdrowiem psychicznym. Lepsza świadomość znaczenia stygmatyzacji w związku z orientacją ma istotną rolę w polityce zdrowotnej i poprawie zdrowia dzieci.

Crowl, A. L., Ahn, S., & Baker, J. (2008)
A meta-analysis of developmental outcomes for children of same-sex and heterosexual parents.
Journal of GLBT Family Studies, 4(3), 385-407.

Wyniki potwierdzają ustalenia wcześniejszych prac: dzieciom wychowywanym przez rodziców tej samej płci wiedzie się tak samo dobrze, jak dzieciom rodziców heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Choć w ostatnim czasie znacząco wzrosła liczba badań nad dziećmi wychowywanymi przez rodziców homoseksualnych, literatura w tym obszarze pozostaje stosunkowo niewielka i obciążona ograniczeniami. Praca prezentuje metaanalizę dotychczasowych badań ze szczególnym uwzględnieniem wskaźników rozwojowych oraz jakości relacji rodzic-dziecko u dzieci wychowywanych przez rodziców homoseksualnych. Analizą objęto 19 badań, w sześciu obszarach uwzględniając zarówno miary dotyczące dziecka, jak i rodzica. W jednym z sześciu obszarów (relacja rodzic-dziecko) stwierdzono statystycznie istotną różnicę wielkości efektu między grupami. Wyniki potwierdzają ustalenia wcześniejszych prac: dzieciom wychowywanym przez rodziców tej samej płci wiedzie się tak samo dobrze, jak dzieciom rodziców heteroseksualnych. Autorzy omawiają konsekwencje dla praktyki szkolnej.

Erich, S., Leung, P., & Kindle, P. (2005)
A comparative analysis of adoptive family functioning with gay, lesbian, and heterosexual parents and their children.
Journal of GLBT Family Studies, 1(4), 43-60.

Wyniki sugerują, że orientacja seksualna rodzica nie jest istotnym predyktorem funkcjonowania rodziny adopcyjnej, zachowania adoptowanego dziecka ani postrzeganej przez rodzica pomocności sieci wsparcia. Analiza regresji wykazała, że z wyższym poziomem funkcjonowania rodziny wiążą się: wcześniejsza rola rodziców jako rodziców zastępczych oraz większa liczba miejsc opieki, w jakich dziecko przebywało przed adopcją.

Abstrakt i link do badań

Celem badania porównawczego było zbadanie funkcjonowania rodzin adopcyjnych w próbie obejmującej rodziców homoseksualnych i heteroseksualnych wraz z ich dziećmi. Wyniki sugerują, że orientacja seksualna rodzica nie jest istotnym predyktorem funkcjonowania rodziny adopcyjnej, zachowania adoptowanego dziecka ani postrzeganej przez rodzica pomocności sieci wsparcia. Analiza regresji wykazała, że z wyższym poziomem funkcjonowania rodziny wiążą się: wcześniejsza rola rodziców jako rodziców zastępczych oraz większa liczba miejsc opieki, w jakich dziecko przebywało przed adopcją. Niższe funkcjonowanie rodziny wiązało się z adopcją przez Child Protective Services, z występowaniem u dziecka problemów ze zdrowiem psychicznym, zaburzeń uczenia się lub innych niepełnosprawności oraz z wyższą klasą szkolną dziecka. Wyniki wskazują na potrzebę bardziej rygorystycznych metodologicznie badań obejmujących równolegle rodziców homoseksualnych i heteroseksualnych.

Erich, S., Kanenberg, H., Case, K., Allen, T., & Bogdanos, T. (2009)
An empirical analysis of factors affecting adolescent attachment in adoptive families with homosexual and straight parents.
Children and Youth Services Review, 31(3), 398-404.

Wyniki sugerują, że wyższy poziom przywiązania adoptowanego nastolatka do rodzica nie wiąże się z orientacją seksualną rodzica adopcyjnego. Przywiązanie nastolatka wiąże się natomiast z jego satysfakcją życiową, satysfakcją rodzica z relacji z adoptowanym dzieckiem, liczbą wcześniejszych miejsc opieki oraz obecnym wiekiem nastolatka.

Abstrakt i link do badań

Zebrano dane od 154 rodzin adopcyjnych z rodzicami homoseksualnymi i heteroseksualnymi (154 respondentów-rodziców i 210 respondentów-nastolatków). Skupiono się na czynnikach wpływających na przywiązanie nastolatka, między innymi na orientacji seksualnej rodzica, satysfakcji z życia nastolatka i rodzica, poziomie zadowolenia rodzica z relacji z adoptowanym dzieckiem oraz na innych istotnych cechach rodzica, dziecka i samej adopcji. Wyniki sugerują, że wyższy poziom przywiązania adoptowanego nastolatka do rodzica nie wiąże się z orientacją seksualną rodzica adopcyjnego. Przywiązanie nastolatka wiąże się natomiast z jego satysfakcją życiową, satysfakcją rodzica z relacji z adoptowanym dzieckiem, liczbą wcześniejszych miejsc opieki oraz obecnym wiekiem nastolatka. Satysfakcja życiowa nastolatka, podobnie jak poziom przywiązania, jest wskaźnikiem dobrostanu młodzieży i istotnie wiąże się z satysfakcją rodzica z relacji z adoptowanym dzieckiem. Poziom satysfakcji rodzica z tej relacji wiąże się też z jego ogólną satysfakcją życiową. Wiek dziecka w momencie adopcji istotnie wiąże się z satysfakcją życiową rodzica, poziomem jego zadowolenia z relacji z adoptowanym dzieckiem oraz liczbą wcześniejszych miejsc opieki. Omówiono implikacje dla polityki, praktyki, edukacji i dalszych badań.

Falk, P. J. (1989)
Lesbian mothers: Psychosocial assumptions in family law.
American Psychologist, 44(6), 941-947.

Sądy często przyjmują, że lesbijki są emocjonalnie niestabilne lub niezdolne do pełnienia funkcji matki, a ich dzieci są zagrożone urazem emocjonalnym, molestowaniem, zaburzeniami rozwoju roli płciowej lub same staną się homoseksualne. Żadne z tych założeń nie znajduje potwierdzenia w istniejących badaniach ani teorii.

Abstrakt i link do badań

W rozpatrywaniu przez sądy wniosków matek lesbijek o opiekę nad dzieckiem utrzymuje się dyskryminacja. Sądy często przyjmują, że lesbijki są emocjonalnie niestabilne lub niezdolne do pełnienia funkcji matki, a ich dzieci są zagrożone urazem emocjonalnym, molestowaniem, zaburzeniami rozwoju roli płciowej lub same staną się homoseksualne. Żadne z tych założeń nie znajduje potwierdzenia w istniejących badaniach ani teorii.

Farr, R. H., Forssell, S. L., & Patterson, C. J. (2010)
Parenting and child development in adoptive families: does parental sexual orientation matter?
Applied Developmental Science, 14(3), 164-178.

Miary przystosowania dziecka, podejść wychowawczych, stresu rodzicielskiego oraz przystosowania w związku rodziców nie wiązały się istotnie z orientacją seksualną rodzica. Kilka zmiennych dotyczących procesów rodzinnych (stres rodzicielski, podejście wychowawcze, przystosowanie w związku) istotnie wiązało się natomiast z przystosowaniem dziecka, niezależnie od orientacji seksualnej rodzica.

Abstrakt i link do badań

Badano rozwój dziecka i praktyki rodzicielskie w 106 rodzinach prowadzonych przez 27 par lesbijskich, 29 par gejowskich i 50 par heteroseksualnych (80% rodziców białych, średnia wieku 42 lata) z małymi adoptowanymi dziećmi (41% dzieci białych, średni wiek 3 lata). Według raportów rodziców i nauczycieli dzieci rozwijały się przeciętnie typowo. Miary przystosowania dziecka, podejść wychowawczych, stresu rodzicielskiego oraz przystosowania w związku rodziców nie wiązały się istotnie z orientacją seksualną rodzica. Kilka zmiennych dotyczących procesów rodzinnych (stres rodzicielski, podejście wychowawcze, przystosowanie w związku) istotnie wiązało się natomiast z przystosowaniem dziecka, niezależnie od orientacji seksualnej rodzica. Omówiono implikacje dla rozumienia roli płci i orientacji seksualnej w rodzicielstwie oraz dla debat prawnych i politycznych.

Farr, R. H., & Patterson, C. J. (2013)
Coparenting among lesbian, gay, and heterosexual couples: associations with adopted children’s outcomes.
Child Development, 84(4), 1226-1240.

Obserwacje potwierdziły ten wzorzec: rodzice w parach lesbijskich i gejowskich angażowali się po równo w interakcje rodzinne w większym stopniu niż pary heteroseksualne. Pary lesbijskie przejawiały najwięcej zachowań wspierających i najmniej podważających, pary gejowskie zaś najmniej zachowań wspierających, a pary heteroseksualne najwięcej podważających. Wspierające współrodzicielstwo wiązało się ogólnie z lepszym przystosowaniem dziecka.

Abstrakt i link do badań

Współrodzicielstwo (czyli sposób, w jaki dwoje rodziców uzgadnia i koordynuje wychowywanie) wiąże się z zachowaniem dziecka w rodzinach heteroseksualnych, lecz mało wiadomo o tym zagadnieniu w rodzinach lesbijskich i gejowskich. Zbadano zależności między samoopisowym podziałem obowiązków, obserwowanymi sposobami współrodzicielstwa a przystosowaniem dziecka (średni wiek 3 lata) w 104 rodzinach adopcyjnych prowadzonych przez pary lesbijskie, gejowskie i heteroseksualne. Pary lesbijskie i gejowskie deklarowały dzielenie się opieką nad dzieckiem, natomiast pary heteroseksualne specjalizację (czyli sytuację, w której matka zajmowała się dzieckiem bardziej niż ojciec). Obserwacje potwierdziły ten wzorzec: rodzice w parach lesbijskich i gejowskich angażowali się po równo w interakcje rodzinne w większym stopniu niż pary heteroseksualne. Pary lesbijskie przejawiały najwięcej zachowań wspierających i najmniej podważających, pary gejowskie zaś najmniej zachowań wspierających, a pary heteroseksualne najwięcej podważających. Wspierające współrodzicielstwo wiązało się ogólnie z lepszym przystosowaniem dziecka.

Farr, R. H. (2017)
Does parental sexual orientation matter? A longitudinal follow-up of adoptive families with school-age children.
Developmental Psychology, 53(2), 252-264.

Wyniki wskazały, że przystosowanie dzieci, rodziców i par oraz funkcjonowanie rodziny nie różniły się w zależności od orientacji seksualnej rodzica (homoseksualna, heteroseksualna), gdy dzieci były w wieku szkolnym. Problemy z zachowaniem dziecka oraz funkcjonowanie rodziny w środkowym dzieciństwie były przewidywane przez wcześniejsze trudności przystosowawcze dziecka i stres rodzicielski.

Abstrakt i link do badań

Rodzicielstwo osób LG (lesbijek i gejów) oraz funkcjonowanie ich dzieci pozostają przedmiotem kontrowersji. W miarę jak rodzice z mniejszości seksualnych coraz częściej adoptują dzieci, badania długoterminowe nad rozwojem dziecka, rodzicielstwem i relacjami rodzinnymi stają się kluczowe dla tej debaty. W literaturze psychologicznej teoria systemów rodzinnych głosi, że zdrowy rozwój dziecka zależy bardziej od zdrowego funkcjonowania rodziny niż od jej struktury. Z perspektywy teorii stresu rodzinnego można było oczekiwać, że długoterminowe wyniki dzieci w wieku szkolnym, zaadoptowanych w okresie niemowlęcym, będą się różnić między rodzinami jednopłciowymi a różnopłciowymi (N = 96 rodzin). Sformułowano podobne hipotezy w zakresie przystosowania rodziców, relacji w parze i funkcjonowania rodziny. Wyniki wskazały, że przystosowanie dzieci, rodziców i par oraz funkcjonowanie rodziny nie różniły się w zależności od orientacji seksualnej rodzica (homoseksualna, heteroseksualna), gdy dzieci były w wieku szkolnym. Problemy z zachowaniem dziecka oraz funkcjonowanie rodziny w środkowym dzieciństwie były przewidywane przez wcześniejsze trudności przystosowawcze dziecka i stres rodzicielski. Wyniki są spójne z dotychczasową literaturą o rodzinach LG, w szczególności adopcyjnych, i mają implikacje dla wspierających polityk, praktyk i regulacji prawnych dotyczących adopcji i rodzicielstwa osób z mniejszości seksualnych.

Fedewa, A. L., & Clark, T. P. (2009)
Parent practices and home-school partnerships: a differential effect for children with same-sex coupled parents?
Journal of GLBT Family Studies, 5(4), 312-339.

Wyniki wskazują, że rodzice heteroseksualni i homoseksualni nie różnili się ani w praktykach rodzicielskich, ani w sposobie współpracy ze szkołą. Współpraca dom-szkoła nie miała też zróżnicowanego znaczenia w grupie dzieci rodziców jednopłciowych.

Abstrakt i link do badań

Rodzice mogą głęboko wpływać na długoterminowy sukces szkolny swoich dzieci. Zaangażowanie rodzica w życie szkolne dziecka konsekwentnie wiąże się z lepszymi wynikami akademickimi i społecznymi. Niestety, rodzice tej samej płci często czują się w szkołach odizolowani i niemile widziani. Aby pogłębić badania nad praktykami rodzicielskimi i współpracą rodzina-szkoła, autorzy wykorzystali dane Early Childhood Longitudinal Study Kindergarten Cohort (ECLS-K), by sprawdzić: 1) jak rodziny tej samej płci porównują się z heteroseksualnymi pod względem praktyk pomagania i komunikowania się, 2) jak rodziny obu typów wypadają we współpracy z domem-szkołą, 3) czy silna współpraca dom-szkoła jest szczególnie ważna dla osiągnięć szkolnych i przystosowania społecznego dzieci rodziców tej samej płci, biorąc pod uwagę otaczający kontekst społeczny. Wyniki wskazują, że rodzice obu typów nie różnili się ani w praktykach rodzicielskich, ani w sposobie współpracy ze szkołą. Współpraca dom-szkoła nie miała też zróżnicowanego znaczenia w grupie dzieci rodziców jednopłciowych.

Flaks, D. K., Ficher, I., Masterpasqua, F., & Joseph, G. (1995)
Lesbians choosing motherhood: a comparative study of lesbian and heterosexual parents and their children.
Developmental Psychology, 31(1), 105-114.

Nie stwierdzono istotnych różnic między obiema grupami dzieci, które ponadto wypadały korzystnie w porównaniu z próbami standaryzacyjnymi użytych narzędzi. Nie odnotowano też istotnych różnic w przystosowaniu diadycznym między parami lesbijek a parami heteroseksualnymi. Jedyna różnica dotyczyła obszaru rodzicielstwa: pary lesbijskie wykazywały wyższy poziom świadomości rodzicielskiej niż pary heteroseksualne.

Abstrakt i link do badań

Porównano 15 par lesbijskich i ich dzieci w wieku 3-9 lat, poczęte dzięki zapłodnieniu od dawcy, z 15 dopasowanymi rodzinami heteroseksualnymi. Zastosowano różne narzędzia oceny funkcjonowania poznawczego i przystosowania behawioralnego dzieci oraz jakości relacji w parze i kompetencji rodzicielskich. Nie stwierdzono istotnych różnic między obiema grupami dzieci, które ponadto wypadały korzystnie w porównaniu z próbami standaryzacyjnymi użytych narzędzi. Nie odnotowano też istotnych różnic w przystosowaniu diadycznym między parami lesbijek a parami heteroseksualnymi. Jedyna różnica dotyczyła obszaru rodzicielstwa: pary lesbijskie wykazywały wyższy poziom świadomości rodzicielskiej niż pary heteroseksualne. Omówiono implikacje tych wyników.

Fulcher, M., Chan, R. W., Raboy, B., & Patterson, C. J. (2002)
Contact with grandparents among children conceived via donor insemination by lesbian and heterosexual mothers.
Parenting, 2(1), 61-76.

Wniosek: wbrew negatywnym stereotypom dzieci matek lesbijek mają regularny kontakt z dziadkami. Niezależnie od orientacji seksualnej rodziców częściej kontaktują się z dziadkami z rodziny biologicznej.

Abstrakt i link do badań

Cel: porównano sieci dalszej rodziny i znajomych dzieci poczętych dzięki zapłodnieniu od dawcy, wychowywanych przez matki lesbijki i rodziców heteroseksualnych. Plan: udział wzięło 80 rodzin (55 lesbijskich i 25 heteroseksualnych). Rodzice raportowali kontakty dziecka z dziadkami i innymi ważnymi dorosłymi. Wyniki: większość dzieci miała regularny kontakt z dziadkami, innymi krewnymi oraz niespokrewnionymi dorosłymi spoza najbliższego domu i nie zaobserwowano w tym zakresie różnic związanych z orientacją seksualną rodziców. Zarówno dzieci matek lesbijek, jak i rodziców heteroseksualnych częściej kontaktowały się z rodzicami matki biologicznej niż z rodzicami ojca lub drugiej matki. Wniosek: wbrew negatywnym stereotypom dzieci matek lesbijek mają regularny kontakt z dziadkami. Niezależnie od orientacji seksualnej rodziców częściej kontaktują się z dziadkami z rodziny biologicznej.

Fulcher, M., Sutfin, E. L., & Patterson, C. J. (2008)
Individual differences in gender development: associations with parental sexual orientation, attitudes, and division of labor.
Sex Roles, 58(5/6), 330-341.

Rodzice dzielący bardziej nierówno pracę zarobkową i nieodpłatną pracę domową mieli dzieci o bardziej tradycyjnych aspiracjach zawodowych. Wskaźniki rozwoju płciowego dziecka zasadniczo nie wiązały się z orientacją seksualną rodzica. Postawy i zachowania rodziców okazały się silniej powiązane z rozwojem płciowym dziecka niż ich orientacja seksualna.

Abstrakt i link do badań

Badania nad dziećmi matek lesbijek pokazują, że rozwijają się one prawidłowo, lecz pojawiały się wątpliwości co do ich rozwoju płciowego. W niniejszym badaniu autorzy zbadali związki między orientacją seksualną rodzica, jego postawami wobec płci, podziałem obowiązków a rozwojem płciowym dziecka. W badaniu wzięło udział 66 dzieci w wieku przedszkolnym oraz 132 ich rodziców ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych. Trzydzieści trzy rodziny prowadziły pary lesbijskie, 33 pary heteroseksualne. Rodzice dzielący bardziej nierówno pracę zarobkową i nieodpłatną pracę domową mieli dzieci o bardziej tradycyjnych aspiracjach zawodowych. Wskaźniki rozwoju płciowego dziecka zasadniczo nie wiązały się z orientacją seksualną rodzica. Postawy i zachowania rodziców okazały się silniej powiązane z rozwojem płciowym dziecka niż ich orientacja seksualna.

Gartrell, N. K., Bos, H. M. W., & Goldberg, N. G. (2011)
Adolescents of the U.S. National longitudinal lesbian family study: sexual orientation, sexual behavior, and sexual risk exposure.
Archives of Sexual Behavior, 40(6), 1199-1209.

Wyniki sugerują, że nastolatki wychowywane w rodzinach lesbijek są rzadziej krzywdzone przez rodzica lub opiekuna, a córki matek lesbijek częściej angażują się w zachowania homoseksualne i identyfikują jako biseksualne.

Abstrakt i link do badań

Badanie oceniało samoocenę orientacji w skali Kinseya oraz dotychczasowe doświadczenia seksualne 17-latków, których matki lesbijki zostały zrekrutowane jeszcze przed ich narodzinami w ramach najdłużej trwającego prospektywnego badania rodzin tej samej płci (wskaźnik utrzymania w próbie 93%). Dane zebrano za pomocą kwestionariuszy online wypełnionych przez 78 nastoletnich potomków (39 dziewcząt i 39 chłopców). Pytano ich, czy doświadczyli kiedykolwiek przemocy i, jeśli tak, ze strony kogo oraz jakiej (słownej, emocjonalnej, fizycznej, seksualnej). Mieli także określić swoją tożsamość seksualną w skali Kinseya. Dotychczasowe zachowania seksualne badano pytaniami o kontakty heteroseksualne i jednopłciowe, wiek inicjacji seksualnej, stosowanie antykoncepcji i ciążę. Nie odnotowano żadnych przypadków przemocy fizycznej lub seksualnej ze strony rodzica lub innego opiekuna. Pod względem orientacji 18,9% dziewcząt i 2,7% chłopców określiło się w spektrum biseksualnym, a 0% dziewcząt i 5,4% chłopców jako przeważnie lub wyłącznie homoseksualne. W porównaniu z dopasowaną wiekowo i płciowo próbą z National Survey of Family Growth uczestnicy byli istotnie starsi w chwili pierwszego kontaktu heteroseksualnego, a córki matek lesbijek istotnie częściej miały kontakt z osobami tej samej płci. Wyniki sugerują, że nastolatki wychowywane w rodzinach lesbijek są rzadziej krzywdzone przez rodzica lub opiekuna, a córki matek lesbijek częściej angażują się w zachowania homoseksualne i identyfikują jako biseksualne.

Gartrell, N. K., & Bos, H. M. W. (2010)
US national longitudinal lesbian family study: psychological adjustment of 17-year-old adolescents.
Pediatrics, 126(1), 28-36.

W obrębie próby rodzin lesbijek nie stwierdzono różnic w Child Behavior Checklist między dziećmi poczętymi z udziałem dawców znanych, jeszcze nieznanych i bezterminowo anonimowych, ani między dziećmi matek nadal będących razem a tymi, których matki się rozeszły. Wnioski: młodzież od urodzenia wychowywana w rodzinach lesbijskich wykazuje zdrowe przystosowanie psychicznym.

Abstrakt i link do badań

Metody: w latach 1986-1992 do badania mającego śledzić planowane rodziny lesbijskie od chwili poczęcia dziecka do jego dorosłości zgłosiło się 154 przyszłych matek lesbijek. Dane do bieżącego raportu zebrano w wywiadach i kwestionariuszach wypełnianych przez 78 dzieci w wieku 10 i 17 lat oraz w wywiadach z matkami i listach Child Behavior Checklist. Wskaźnik utrzymania w próbie wynosi obecnie 93%. Wyniki: według raportów matek 17-letnie córki i synowie matek lesbijek mieli istotnie wyższe wyniki w zakresie kompetencji społecznych, szkolnych/akademickich i ogólnych oraz istotnie niższe wyniki w skalach problemów społecznych, łamania norm, zachowań agresywnych i eksternalizacyjnych w porównaniu z dopasowanymi wiekowo rówieśnikami z normatywnej próby Achenbacha. W obrębie próby rodzin lesbijek nie stwierdzono różnic w Child Behavior Checklist między dziećmi poczętymi z udziałem dawców znanych, jeszcze nieznanych i bezterminowo anonimowych, ani między dziećmi matek nadal będących razem a tymi, których matki się rozeszły. Wnioski: młodzież od urodzenia wychowywana w rodzinach lesbijskich wykazuje zdrowe przystosowanie psychicznym. Wyniki te mają implikacje dla opieki klinicznej nad młodzieżą i pracy pediatrów konsultowanych w sprawach rodzicielstwa jednopłciowego.

Gartrell, N. K., Bos, H. M. W., Peyser, H., Deck, A., & Rodas, C. (2012)
Adolescents with lesbian mothers describe their own lives.
Journal of Homosexuality, 59(9), 1211-1229.

Wyniki wykazały, że 17-letnia młodzież osiągała sukcesy szkolne w sprzyjających środowiskach edukacyjnych, miała aktywne sieci społeczne i bliskie więzi rodzinne. Niemal wszyscy uważali swoje matki za dobry wzór do naśladowania. Średnia ocena ogólnego dobrostanu wynosiła 8,14 na 10-punktowej skali.

Abstrakt i link do badań

Empiryczne badania nad codziennymi doświadczeniami nastolatków wychowywanych przez matki lesbijki są ograniczone. Bieżące badanie zebrało dane samoopisowe od 78 nastolatków objętych największym, najdłużej trwającym prospektywnym badaniem planowanych rodzin lesbijskich (wskaźnik utrzymania 93%). Wyniki wykazały, że 17-letnia młodzież osiągała sukcesy szkolne w sprzyjających środowiskach edukacyjnych, miała aktywne sieci społeczne i bliskie więzi rodzinne. Niemal wszyscy uważali swoje matki za dobry wzór do naśladowania. Średnia ocena ogólnego dobrostanu wynosiła 8,14 na 10-punktowej skali. Omówiono implikacje dla dalszych badań i praktyki.

Gartrell, N. K., Deck, A., Rodas, C., Peyser, H., & Banks, A. (2005)
The national lesbian family study: 4. Interviews with the 10-year-old children.
American Journal of Orthopsychiatry, 75(4), 518-524.

Częstość występowania przemocy fizycznej i seksualnej wobec tych dzieci była niższa niż średnie krajowe. W rozwoju społecznym i psychicznym dzieci były porównywalne z rówieśnikami wychowywanymi w rodzinach heteroseksualnych. Dzieci dawców anonimowych nie różniły się w przystosowaniu psychicznym od dzieci dawców znanych. Łącznie 57% dzieci ujawniało orientację matek wobec rówieśników, a 43% doświadczyło homofobii. Dzieci wykazywały głębokie rozumienie różnorodności i tolerancji.

Abstrakt i link do badań

Czwarty raport z długoterminowego badania amerykańskich rodzin lesbijskich prezentuje dane z 78 rodzin, w których dzieci zostały poczęte dzięki zapłodnieniu od dawcy. Częstość występowania przemocy fizycznej i seksualnej wobec tych dzieci była niższa niż średnie krajowe. W rozwoju społecznym i psychicznym dzieci były porównywalne z rówieśnikami wychowywanymi w rodzinach heteroseksualnych. Dzieci dawców anonimowych nie różniły się w przystosowaniu psychicznym od dzieci dawców znanych. Łącznie 57% dzieci ujawniało orientację matek wobec rówieśników, a 43% doświadczyło homofobii. Dzieci wykazywały głębokie rozumienie różnorodności i tolerancji.

Goldberg, A. E. (2007)
(How) does it make a difference? Perspectives of adults with lesbian, gay, and bisexual parents.
American Journal of Orthopsychiatry, 77(4), 550-562.

Analiza jakościowa pokazała, że respondenci czuli się bardziej tolerancyjni i otwarci, mieli bardziej elastyczne wyobrażenia o płci i seksualności w wyniku dorastania w takiej rodzinie. Często czuli potrzebę ochrony rodziców i społeczności LGBT, a niektórzy podejmowali znaczne wysiłki, by bronić ich wobec rówieśników, krewnych i społeczeństwa. Część zmagała się w dorosłości z kwestiami zaufania, wiążąc je z doświadczeniem nieoczekiwanego coming outu rodzica oraz z dokuczaniem i prześladowaniem w dzieciństwie.

Abstrakt i link do badań

Niewiele badań poruszało doświadczenia i postrzeganie świata dorosłych dzieci rodziców LGB. W bieżącym badaniu przeprowadzono wywiady z 46 takimi dorosłymi i zbadano, jak postrzegają oni wpływ dorastania z rodzicem LGB na swoje obecne życie. Analiza jakościowa pokazała, że respondenci czuli się bardziej tolerancyjni i otwarci, mieli bardziej elastyczne wyobrażenia o płci i seksualności w wyniku dorastania w takiej rodzinie. Często czuli potrzebę ochrony rodziców i społeczności LGBT, a niektórzy podejmowali znaczne wysiłki, by bronić ich wobec rówieśników, krewnych i społeczeństwa. Część zmagała się w dorosłości z kwestiami zaufania, wiążąc je z doświadczeniem nieoczekiwanego coming outu rodzica oraz z dokuczaniem i prześladowaniem w dzieciństwie. Omówiono znaczenie tych wyników w kontekście społecznego heteroseksizmu (pogląd o wyższości osób heteroseksualnych bądź heteroseksualności).

Goldberg, A., & Smith, J. (2013)
Predictors of psychological adjustment in early placed adopted children with lesbian, gay, and heterosexual parents.
Journal of Family Psychology, 27(3), 431-42.

Brak przygotowania rodziców do adopcji oraz ich objawy depresyjne wiązały się z wyższymi raportowanymi przez rodzica poziomami zachowań eksternalizacyjnych i internalizacyjnych. Konflikty w związku rodziców wiązały się z wyższymi poziomami zachowań internalizacyjnych raportowanymi przez rodzica i partnera. Przystosowanie dziecka nie różniło się w zależności od typu rodziny.

Abstrakt i link do badań

Niewiele badań analizowało predyktory (zmienne wyjaśniające) przystosowania psychicznego wśród dzieci adoptowanych we wczesnym dzieciństwie, szczególnie skąpe są zaś dane dotyczące dzieci adoptowanych w rodzinach lesbijskich i gejowskich. Bieżące badanie objęło 40 rodzin kobiecych jednopłciowych, 35 męskich jednopłciowych i 45 różnopłciowych z adoptowanymi dziećmi, z których wszystkie trafiły do rodziny adopcyjnej przed ukończeniem 18 miesięcy. Zbadano aspekty kontekstu sprzed i po adopcji (mierzone 3 miesiące po umieszczeniu w rodzinie) w odniesieniu do objawów eksternalizacyjnych i internalizacyjnych dziecka (mierzonych 2 lata po umieszczeniu w rodzinie adopcyjnej; średni wiek 2,33 roku). Brak przygotowania rodziców do adopcji oraz ich objawy depresyjne wiązały się z wyższymi raportowanymi przez rodzica poziomami zachowań eksternalizacyjnych i internalizacyjnych. Konflikty w związku rodziców wiązały się z wyższymi poziomami zachowań internalizacyjnych raportowanymi przez rodzica i partnera. Przystosowanie dziecka nie różniło się w zależności od typu rodziny. Wyniki podkreślają znaczenie kontekstu rodziny adopcyjnej (w tym podsystemów rodzica i pary) dla późniejszego przystosowania dziecka adoptowanego we wczesnym wieku.

Goldberg, N. G., Bos, H. M. W., & Gartrell, N. K. (2011)
Substance use by adolescents of the USA National Longitudinal Lesbian Family Study.
Journal of Health Psychology, 16(8), 1231-1240.

W porównaniu z odpowiadającymi im nastolatkami z probabilistycznej próby ogólnokrajowej młodzież z rodzin jednopłciowych częściej raportowała okazjonalne używanie substancji, lecz nie używanie intensywne. Nie stwierdzono związków między używaniem substancji a homofobiczną stygmatyzacją czy satysfakcją z życia.

Abstrakt i link do badań

Choć badania pokazują, że młodzież wychowywana przez rodziców tej samej płci doświadcza dyskryminacji homofobicznej, niewiele wiadomo o związkach stygmatyzacji z używaniem substancji. Siedemnastoletnich uczestników największego, najdłuższego badania długoterminowego rodzin jednopłciowych zapytano o używanie substancji, doświadczenia stygmatyzacji oraz ogólną satysfakcję życiową. W porównaniu z odpowiadającymi im nastolatkami z probabilistycznej próby ogólnokrajowej młodzież z rodzin jednopłciowych częściej raportowała okazjonalne używanie substancji, lecz nie używanie intensywne. Nie stwierdzono związków między używaniem substancji a homofobiczną stygmatyzacją czy satysfakcją z życia.

Golombok, S., Perry, B., Burston, A., Murray, C., Mooney-Somers, J., Stevens, M., Golding, J. (2003)
Children with lesbian parents: A community study.
Developmental Psychology, 39(1), 20-33.

Trzydzieści dziewięć rodzin lesbijskich porównano z 74 dwurodzicielskimi rodzinami heteroseksualnymi i 60 rodzinami z samodzielną matką heteroseksualną w oparciu o standaryzowane wywiady i kwestionariusze dla matek, drugich matek/ojców, dzieci i nauczycieli. Wyniki zgadzają się z wcześniejszymi pracami wskazującymi na pozytywne relacje matka-dziecko i dobrze przystosowane dzieci.

Abstrakt i link do badań

Dotychczasowe badania nad dziećmi z rodzin lesbijskich opierały się głównie na próbach wolontariackich lub wygodnych. Bieżące badanie objęło jakość relacji rodzic-dziecko oraz rozwój społeczno-emocjonalny i płciowy 7-letnich dzieci z rodzin lesbijskich w próbie środowiskowej. Rodziny zrekrutowano poprzez Avon Longitudinal Study of Parents and Children, populacyjne badanie obejmujące 14 000 matek i ich dzieci. Trzydzieści dziewięć rodzin lesbijskich porównano z 74 dwurodzicielskimi rodzinami heteroseksualnymi i 60 rodzinami z samodzielną matką heteroseksualną w oparciu o standaryzowane wywiady i kwestionariusze dla matek, drugich matek/ojców, dzieci i nauczycieli. Wyniki zgadzają się z wcześniejszymi pracami wskazującymi na pozytywne relacje matka-dziecko i dobrze przystosowane dzieci.

Golombok, S., Spencer, A., & Rutter, M. (1983)
Children in lesbian and single-parent households: psychosexual and psychiatric appraisal.
Journal of Child Psychology and Psychiatry, 24(4), 551-572.

Grupy nie różniły się w zakresie tożsamości płciowej, zachowań związanych z rolą płciową ani orientacji seksualnej. Nie różniły się też w większości miar emocji, zachowania i relacji, choć w grupie samodzielnych matek widoczna była nieco częstsza obecność problemów psychicznych. Stwierdzono, że samo wychowanie w gospodarstwie lesbijskim nie prowadzi do nietypowego rozwoju psychoseksualnego ani nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych.

Abstrakt i link do badań

Trzydzieścioro siedmioro dzieci w wieku szkolnym wychowywanych w 27 gospodarstwach lesbijskich porównano z 38 dziećmi w wieku szkolnym wychowywanymi w 27 gospodarstwach z samodzielną matką heteroseksualną pod względem rozwoju psychoseksualnego oraz emocji, zachowania i relacji. Do oceny psychoseksualnej i psychiatrycznej wykorzystano systematyczne standaryzowane wywiady z matkami i dziećmi oraz kwestionariusze dla rodzica i nauczyciela. Grupy nie różniły się w zakresie tożsamości płciowej, zachowań związanych z rolą płciową ani orientacji seksualnej. Nie różniły się też w większości miar emocji, zachowania i relacji, choć w grupie samodzielnych matek widoczna była nieco częstsza obecność problemów psychicznych. Stwierdzono, że samo wychowanie w gospodarstwie lesbijskim nie prowadzi do nietypowego rozwoju psychoseksualnego ani nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych.

Golombok, S. & Tasker, F. (1996)
Do parents influence the sexual orientation of their children? Findings from a longitudinal study of lesbian families.
Developmental Psychology, 32(1), 3-11.

Mimo że osoby z rodzin lesbijskich częściej eksperymentowały z relacjami jednopłciowymi, szczególnie jeśli dzieciństwo upływało w atmosferze otwartości i akceptacji dla relacji LG, zdecydowana większość dzieci wychowywanych w rodzinach lesbijskich identyfikowała się jako heteroseksualne.

Abstrakt i link do badań

Przedstawiono wyniki długoterminowego badania orientacji seksualnej dorosłych, którzy w dzieciństwie byli wychowywani w rodzinach lesbijskich. Dwadzieścia pięcioro dzieci matek lesbijek oraz grupa kontrolna 21 dzieci samotnych matek heteroseksualnych zostały zbadane po raz pierwszy w średnim wieku 9,5 roku i ponownie w średnim wieku 23,5 roku. Do uzyskania danych o orientacji seksualnej w badaniu kontrolnym wykorzystano standaryzowane wywiady, a o cechach rodziny i zachowaniach związanych z rolą płciową dziecka w pierwszym etapie informacji dostarczyły matki i ich dzieci. Mimo że osoby z rodzin lesbijskich częściej eksperymentowały z relacjami jednopłciowymi, szczególnie jeśli dzieciństwo upływało w atmosferze otwartości i akceptacji dla relacji LG, zdecydowana większość dzieci wychowywanych w rodzinach lesbijskich identyfikowała się jako heteroseksualne.

Golombok, S., Tasker, F., & Murray, C. (1997)
Children raised in fatherless families from infancy: family relationships and the socioemotional development of children of lesbian and single heterosexual mothers.
Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38(7), 783-791.

Dzieci z rodzin bez ojca doświadczały więcej ciepła i interakcji ze strony matki oraz były z nią mocniej związane, choć postrzegały siebie jako mniej kompetentne poznawczo i fizycznie niż rówieśników z rodzin z obecnym ojcem. Nie stwierdzono istotnych różnic między rodzinami lesbijskimi a rodzinami samotnych matek heteroseksualnych, z wyjątkiem większej liczby interakcji matka-dziecko w rodzinach lesbijskich.

Abstrakt i link do badań

Celem badania było zbadanie funkcjonowania rodziny i rozwoju psychicznego dzieci wychowywanych w rodzinach bez ojca od pierwszego roku życia. Trzydzieści rodzin lesbijskich i 42 z samotną matką heteroseksualną porównano z 41 dwurodzicielskimi rodzinami heteroseksualnymi za pomocą standaryzowanych wywiadów i kwestionariuszy oceniających jakość rodzicielstwa i rozwój społeczno-emocjonalny dziecka. Dzieci z rodzin bez ojca doświadczały więcej ciepła i interakcji ze strony matki oraz były z nią mocniej związane, choć postrzegały siebie jako mniej kompetentne poznawczo i fizycznie niż rówieśników z rodzin z obecnym ojcem. Nie stwierdzono istotnych różnic między rodzinami lesbijskimi a rodzinami samotnych matek heteroseksualnych, z wyjątkiem większej liczby interakcji matka-dziecko w rodzinach lesbijskich.

Gottman, J. S. (1989)
Children of gay and lesbian parents.
Marriage & Family Review, 14(3-4), 177-196.

Własne badanie autorki wykazało, że dorosłe córki matek lesbijek nie różniły się istotnie od dorosłych córek matek heteroseksualnych pod względem tożsamości płciowej, roli płciowej, orientacji seksualnej i przystosowania społecznego.

Abstrakt i link do badań

Celem rozdziału jest przegląd literatury naukowej dotyczącej dzieci rodziców homoseksualnych. Omówiono badania porównujące dzieci matek lesbijek i matek heteroseksualnych pod względem tożsamości płciowej, roli płciowej, orientacji seksualnej oraz różnych aspektów zdrowia psychicznego i przystosowania. Przeanalizowano także doświadczenia i postrzeganie świata dzieci ojców gejów. Własne badanie autorki wykazało, że dorosłe córki matek lesbijek nie różniły się istotnie od dorosłych córek matek heteroseksualnych pod względem tożsamości płciowej, roli płciowej, orientacji seksualnej i przystosowania społecznego. Wyciągnięto implikacje kliniczne i prawne oraz zaproponowano kierunki dalszych badań.

Green, R., Mandel, J. B., Hotvedt, M. E., Gray, J., & Smith, L. (1986)
Lesbian mothers and their children: a comparison with solo parent heterosexual mothers and their children.
Archives of Sexual Behavior, 15(2), 167-184.

Obawy, że wychowanie przez matkę homoseksualną wywoła konflikt tożsamości płciowej lub stygmatyzację rówieśniczą, nie znalazły potwierdzenia. Dane ujawniły także więcej podobieństw niż różnic w doświadczeniach rodzicielskich, historii małżeńskiej i obecnej sytuacji życiowej obu grup matek.

Abstrakt i link do badań

Porównano dwa typy gospodarstw z jednym rodzicem i ich wpływ na dzieci w wieku 3-11 lat. Pierwszy obejmował 50 matek homoseksualnych i ich 56 dzieci, drugi 40 matek heteroseksualnych i ich 48 dzieci. Łącznie zbadano 30 córek i 26 synów matek homoseksualnych oraz 28 córek i 20 synów matek heteroseksualnych. Tożsamość płciową i relacje społeczne dzieci oceniano w odniesieniu do orientacji seksualnej matek. Próby obejmowały rodziny z obszarów wiejskich i miejskich w 10 stanach USA. Wszystkie żyły bez dorosłego mężczyzny (powyżej 18 lat) w gospodarstwie domowym przez co najmniej 2 lata (średnio 4). Rodziny dopasowano pod względem wieku i rasy matki, długości rozłąki matki i dziecka z ojcem, wykształcenia i dochodów matki oraz liczby, wieku i płci dzieci. Wyniki testów dotyczyły inteligencji ogólnej, podstawowej morfologicznej tożsamości płciowej, preferencji w roli płciowej, relacji w rodzinie i z rówieśnikami oraz przystosowania do rodziny z jednym rodzicem. Nie stwierdzono istotnych różnic między obydwoma typami gospodarstw u chłopców, a nieliczne u dziewcząt. Obawy, że wychowanie przez matkę homoseksualną wywoła konflikt tożsamości płciowej lub stygmatyzację rówieśniczą, nie znalazły potwierdzenia. Dane ujawniły także więcej podobieństw niż różnic w doświadczeniach rodzicielskich, historii małżeńskiej i obecnej sytuacji życiowej obu grup matek. Postulowane w sprawach o opiekę osłabienie kompetencji rodzicielskich matek lesbijek nie znajduje w tych danych podstaw.

Harris, M., & Turner, P. (1986)
Gay and lesbian parents.
Journal of Homosexuality, 12(2), 101-13.

Rodzice homoseksualni dostrzegali wiele korzyści i stosunkowo mało problemów wynikających z własnej orientacji, przy czym lesbijki widziały więcej korzyści niż mężczyźni geje. Z kolei mężczyźni geje raportowali większą satysfakcję z pierwszego dziecka, mniej sporów z partnerem o dyscyplinę i większą skłonność do promowania zabawek przypisanych do płci. Wyniki wskazują, że homoseksualność jest w pełni zgodna ze skutecznym rodzicielstwem i nie stanowi istotnego problemu w relacjach rodzica z dzieckiem.

Abstrakt i link do badań

Przeprowadzono anonimową ankietę wśród 23 rodziców homoseksualnych i 16 samodzielnych rodziców heteroseksualnych, by sprawdzić, czy homoseksualność rodzica przysparza dzieciom szczególne problemy lub daje korzyści. Obie grupy raportowały stosunkowo niewiele poważnych problemów i ogólnie pozytywne relacje z dziećmi; jedynie mniejszość rodziców promowała zabawki, zajęcia i towarzyszy zabaw przypisane do płci. Rodzice heteroseksualni częściej dbali o zapewnienie dziecku wzorca osobowego przeciwnej płci, lecz poza tym nie odnotowano różnic w praktykach rodzicielskich. Rodzice homoseksualni dostrzegali wiele korzyści i stosunkowo mało problemów wynikających z własnej orientacji, przy czym lesbijki widziały więcej korzyści niż mężczyźni geje. Z kolei mężczyźni geje raportowali większą satysfakcję z pierwszego dziecka, mniej sporów z partnerem o dyscyplinę i większą skłonność do promowania zabawek przypisanych do płci. Wyniki wskazują, że homoseksualność jest w pełni zgodna ze skutecznym rodzicielstwem i nie stanowi istotnego problemu w relacjach rodzica z dzieckiem.

Hoeffer, B. (1981)
Children’s acquisition of sex-role behavior in lesbian-mother families.
American Journal of Orthopsychiatry, 51(3), 536-544.

Porównano zabawy i zainteresowania dzieci jako wskaźniki zachowań związanych z rolą płciową w grupach samodzielnych matek lesbijek i samodzielnych matek heteroseksualnych. Bardziej uderzające niż różnice okazały się podobieństwa między obydwiema grupami dzieci w zakresie nabywania zachowań związanych z rolą płciową oraz między obydwiema grupami matek w zakresie wzmacniania takich zachowań.

Abstrakt i link do badań

Porównano zabawy i zainteresowania dzieci jako wskaźniki zachowań związanych z rolą płciową w grupach samodzielnych matek lesbijek i samodzielnych matek heteroseksualnych. Bardziej uderzające niż różnice okazały się podobieństwa między obydwiema grupami dzieci w zakresie nabywania zachowań związanych z rolą płciową oraz między obydwiema grupami matek w zakresie wzmacniania takich zachowań.

Huggins, S. (1989)
A comparative study of self-esteem of adolescent children of divorced lesbian mothers and divorced heterosexual mothers.
Journal of Homosexuality, 18(1-2), 123-135.

Analiza wyników samooceny nie wykazała istotnych statystycznie różnic między nastolatkami matek lesbijek po rozwodzie a nastolatkami matek heteroseksualnych po rozwodzie.

Abstrakt i link do badań

Trzydzieścioro sześcioro nastolatków w wieku 13-19 lat podzielono na dwie równoliczne grupy według orientacji seksualnej matki i wewnątrz grupy według płci, by sprawdzić, czy istnieją istotne różnice w samoocenie. Analiza wyników samooceny nie wykazała istotnych statystycznie różnic między nastolatkami matek lesbijek po rozwodzie a nastolatkami matek heteroseksualnych po rozwodzie.

Kirkpatrick, M., Smith, C., & Roy, R. (1981)
Lesbian mothers and their children: a comparative survey.
American Journal of Orthopsychiatry, 51(3), 545-551.

Czterdzieścioro dzieci w wieku od pięciu do dwunastu lat, podzielonych równo na grupy według orientacji seksualnej matki, a wewnątrz grupy również według płci, zostało zbadanych przez zespół badawczy. Rozwój płciowy dzieci nie różnił się w obu grupach. Częstość zaburzeń u dzieci nie zależała od orientacji seksualnej matki.

Abstrakt i link do badań

Czterdzieścioro dzieci w wieku od pięciu do dwunastu lat, podzielonych równo na grupy według orientacji seksualnej matki, a wewnątrz grupy również według płci, zostało zbadanych przez zespół badawczy. Rozwój płciowy dzieci nie różnił się w obu grupach. Częstość zaburzeń u dzieci nie zależała od orientacji seksualnej matki. Materiał opisów przypadków ilustruje różnorodność i złożoność związanych z tym zagadnień.

Lamb, M. E. (2012)
Mothers, fathers, families, and circumstances: factors affecting children’s adjustment.
Applied Developmental Science, 16(2), 98-111.

Wymiary struktury rodziny (rozwód, samodzielne rodzicielstwo, orientacja seksualna rodzica) oraz pokrewieństwo biologiczne mają niewielkie lub żadne znaczenie prognostyczne, gdy uwzględni się zmienne procesowe, ponieważ to one wyjaśniają przystosowanie dziecka niezależnie od struktury rodziny. Wyniki mają istotne implikacje społeczne i prawne, szczególnie w odniesieniu do decyzji o pieczy zastępczej, adopcji i dobrostanie dziecka po rozpadzie rodziny.

Abstrakt i link do badań

Dokonano przeglądu szybko rosnącej literatury empirycznej poświęconej czynnikom decydującym o indywidualnych różnicach w przystosowaniu psychicznym dzieci. Liczne badania wskazują, że przystosowanie zależy w dużej mierze od różnic w jakości rodzicielstwa i relacji rodzic-dziecko, jakości relacji między rodzicami oraz zasobów ekonomicznych i społecznych dostępnych rodzinie; nowsze badania sygnalizują też wagę różnic wrodzonych. Wymiary struktury rodziny (rozwód, samodzielne rodzicielstwo, orientacja seksualna rodzica) oraz pokrewieństwo biologiczne mają niewielkie lub żadne znaczenie prognostyczne, gdy uwzględni się zmienne procesowe, ponieważ to one wyjaśniają przystosowanie dziecka niezależnie od struktury rodziny. Wyniki mają istotne implikacje społeczne i prawne, szczególnie w odniesieniu do decyzji o pieczy zastępczej, adopcji i dobrostanie dziecka po rozpadzie rodziny.

Lavner, J. A., Waterman, J., & Peplau, L. A. (2012)
Can gay and lesbian parents promote healthy development in high-risk children adopted from foster care?
American Journal of Orthopsychiatry, 82(4), 465-472.

Średnio dzieci z obu typów gospodarstw odnotowywały istotny wzrost rozwoju poznawczego oraz utrzymywały podobny poziom problemów z zachowaniem, mimo że rodzice LG opiekowali się dziećmi obciążonymi większym ryzykiem biologicznym i środowiskowym sprzed umieszczenia. Wyniki pokazują, że dzieci wysokiego ryzyka wykazują podobne wzorce rozwojowe w rodzinach heteroseksualnych i homoseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Wiadomo, że adopcja sprzyja rozwojowi poznawczemu i emocjonalnemu dzieci z pieczy zastępczej, lecz w debacie politycznej nadal pojawia się pytanie, czy podobne efekty osiągają dzieci adoptowane przez rodziców LG. W badaniu porównano rozwój poznawczy i problemy z zachowaniem 82 dzieci wysokiego ryzyka adoptowanych z pieczy zastępczej w gospodarstwach heteroseksualnych i homoseksualnych po 2, 12 i 24 miesiącach od umieszczenia. Średnio dzieci z obu typów gospodarstw odnotowywały istotny wzrost rozwoju poznawczego oraz utrzymywały podobny poziom problemów z zachowaniem, mimo że rodzice LG opiekowali się dziećmi obciążonymi większym ryzykiem biologicznym i środowiskowym sprzed umieszczenia. Wyniki pokazują, że dzieci wysokiego ryzyka wykazują podobne wzorce rozwojowe w rodzinach heteroseksualnych i homoseksualnych.

Leddy, A., Gartrell, N., & Bos, H. (2012)
Growing up in a lesbian family: the life experiences of the adult daughters and sons of lesbian mothers.
Journal of GLBT Family Studies, 8(3), 243-257.

Potomkowie cenili sobie atmosferę akceptacji i miłości w najbliższej rodzinie oraz silne poczucie wspólnoty z innymi rodzinami lesbijskimi. Wielu respondentów wyrażało przekonanie, że heteroseksizm jest wpisany w politykę i społeczne konstrukcje całości życia społecznego, choć stopień dyskryminacji homofobicznej różni się w zależności od regionu, religii i kultury. Mimo że reakcje rówieśników były w większości pozytywne, respondenci doświadczali w którymś momencie życia stygmatyzacji ze względu na orientację matek.

Abstrakt i link do badań

Badanie jakościowe miało na celu zbadanie doświadczenia wychowywania się w rodzinie lesbijskiej z perspektywy dorosłych córek i synów. Dorośli potomkowie rodzin lesbijskich wzięli udział w ankiecie online dotyczącej pięciu tematów: 1) pozytywnych aspektów wychowania w rodzinie lesbijskiej, 2) opinii o dyskryminacji wobec lesbijek w społeczeństwie, 3) reakcji rówieśników na homoseksualną orientację matek, 4) doświadczeń ze stygmatyzacją z tego powodu, 5) zastosowanych strategii radzenia sobie. Potomkowie cenili sobie atmosferę akceptacji i miłości w najbliższej rodzinie oraz silne poczucie wspólnoty z innymi rodzinami lesbijskimi. Wielu respondentów wyrażało przekonanie, że heteroseksizm jest wpisany w politykę i społeczne konstrukcje całości życia społecznego, choć stopień dyskryminacji homofobicznej różni się w zależności od regionu, religii i kultury. Mimo że reakcje rówieśników były w większości pozytywne, respondenci doświadczali w którymś momencie życia stygmatyzacji ze względu na orientację matek. Stosowali przy tym różne strategie radzenia sobie, takie jak konfrontacja, ukrywanie, szukanie wsparcia poza rodziną.

Lick, D. J., Patterson, C. J., & Schmidt, K. M. (2013)
Recalled social experiences and current psychological adjustment among adults reared by gay and lesbian parents.
Journal of GLBT Family Studies, 9(3), 230-253.

Mimo tej różnorodności nie odnotowano istotnych różnic w długoterminowym przystosowaniu psychicznym. Możliwe, że dzieci rodziców homoseksualnych uczą się radzić sobie z trudnymi doświadczeniami społecznymi, co sprzyja dobremu przystosowaniu. W bieżącej próbie doświadczenia społeczne były postrzegane jako stające się coraz bardziej pozytywne w toku życia, z mniejszą stygmatyzacją i większymi korzyściami związanymi z sytuacją rodzinną w wieku dorosłym niż w okresach wcześniejszych.

Abstrakt i link do badań

Dzieci rodziców homoseksualnych stanowią zróżnicowaną grupę, lecz dotychczasowe badania dostarczały niewielu informacji o indywidualnych różnicach w ich doświadczeniach społecznych i późniejszym funkcjonowaniu psychicznym. W bieżącym badaniu 91 dorosłych wychowywanych przez takich rodziców odpowiedziało na miary wspominanych doświadczeń społecznych oraz aktualnych objawów depresyjnych, afektu pozytywnego i negatywnego oraz satysfakcji z życia. Uczestnicy raportowali różne doświadczenia społeczne (np. stygmatyzację) w zależności od własnej płci, typu rodziny, płci rodzica homoseksualnego oraz wieku, w którym dowiedzieli się o jego orientacji. Mimo tej różnorodności nie odnotowano istotnych różnic w długoterminowym przystosowaniu psychicznym. Możliwe, że dzieci rodziców homoseksualnych uczą się radzić sobie z trudnymi doświadczeniami społecznymi, co sprzyja dobremu przystosowaniu. W bieżącej próbie doświadczenia społeczne były postrzegane jako stające się coraz bardziej pozytywne w toku życia, z mniejszą stygmatyzacją i większymi korzyściami związanymi z sytuacją rodzinną w wieku dorosłym niż w okresach wcześniejszych. Zasadne są dalsze badania nad procesami adaptacyjnego radzenia sobie oraz zmianami doświadczeń społecznych w czasie.

MacCallum, F., & Golombok, S. (2004)
Children raised in fatherless families from infancy: a follow-up of children of lesbian and single heterosexual mothers at early adolescence.
Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45(8), 1407-1419.

Wnioski: obecność lub nieobecność ojca w domu od początku wpływa w pewien sposób na relacje nastolatków z matką, lecz wychowywanie bez ojca obecnego od niemowlęctwa nie pociąga za sobą negatywnych konsekwencji dla dziecka. Brak też dowodów, by orientacja seksualna matki wpływała na interakcje rodzic-dziecko lub rozwój społeczno-emocjonalny.

Abstrakt i link do badań

Tło: rośnie liczba lesbijek i samotnych heteroseksualnych kobiet wychowujących dzieci bez udziału mężczyzny. Bieżące badanie podejmuje obserwację próby dzieci wychowywanych w rodzinach bez ojca od urodzenia lub wczesnego niemowlęctwa, doprowadzając ją do okresu adolescencji. Metody: 25 rodzin lesbijskich i 38 rodzin z samodzielną matką heteroseksualną porównano z 38 rodzinami z dwojgiem rodziców heteroseksualnych pod względem jakości rodzicielstwa i rozwoju społeczno-emocjonalnego dziecka, przy użyciu standaryzowanych wywiadów i kwestionariuszy dla matek, dzieci i nauczycieli. Wyniki: dzieci w rodzinach bez ojca doświadczały więcej interakcji z matką i postrzegały ją jako bardziej dostępną i niezawodną, lecz grupy nie różniły się ciepłem matki. Matki wychowujące dziecko bez ojca raportowały ostrzejsze spory z dzieckiem niż matki w rodzinach z ojcem. Rozwój społeczno-emocjonalny dziecka nie był negatywnie dotknięty brakiem ojca, a chłopcy z rodzin bez ojca prezentowali więcej kobiecych, ale nie mniej męskich cech roli płciowej. Nie stwierdzono istotnych różnic w rodzicielstwie ani rozwoju dziecka między rodzinami lesbijskimi a samodzielnych matek heteroseksualnych. Wnioski: obecność lub nieobecność ojca w domu od początku wpływa w pewien sposób na relacje nastolatków z matką, lecz wychowywanie bez ojca obecnego od niemowlęctwa nie pociąga za sobą negatywnych konsekwencji dla dziecka. Brak też dowodów, by orientacja seksualna matki wpływała na interakcje rodzic-dziecko lub rozwój społeczno-emocjonalny.

Miller, J. A., Jacobsen, R. B., & Bigner, J. J. (1981)
The child’s home environment for lesbian vs. heterosexual mothers: a neglected area of research.
Journal of Homosexuality, 7(1), 49-56.

Wyniki wskazują na gorszą sytuację społeczno-ekonomiczną u dzieci matek lesbijek. Wykazano też silne ukierunkowanie matek lesbijek na rozwój dziecka, podważające stereotyp lesbijki dystansującej się od dzieci.

Abstrakt i link do badań

Wiele badań nad doświadczeniem lesbijek koncentrowało się na różnicach między dorosłymi lesbijkami a osobami heteroseksualnymi. Mniej uwagi poświęcono analizie środowiska domowego dziecka w gospodarstwie lesbijskim. Niniejsze badanie porównuje próby matek lesbijek i heteroseksualnych pod względem warunków domowych i pełnienia roli opiekuna wobec dziecka. Wyniki wskazują na gorszą sytuację społeczno-ekonomiczną u dzieci matek lesbijek. Wykazano też silne ukierunkowanie matek lesbijek na rozwój dziecka, podważające stereotyp lesbijki dystansującej się od dzieci.

Patterson, C. J. (1995)
Families of the lesbian baby boom: parents’ division of labor and children’s adjustment.
Developmental Psychology, 31(1), 115-123.

Satysfakcja z relacji była ogólnie wysoka, lecz nie wiązała się ani z podziałem obowiązków rodzicielskich, ani z przystosowaniem dziecka. Choć obie partnerki deklarowały równy podział obowiązków domowych i decyzji, matki biologiczne raportowały większe zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem, a matki niebiologiczne dłuższe godziny pracy zarobkowej. Rodzice byli bardziej zadowoleni, a dzieci lepiej przystosowane, gdy opieka nad dzieckiem była równomierniej dzielona.

Abstrakt i link do badań

W badaniu oceniono podział obowiązków między partnerkami w parach lesbijskich, ich satysfakcję z tego podziału i z samego związku oraz przystosowanie psychospołeczne ich dzieci. W badaniu wzięło udział 26 rodzin prowadzonych przez pary lesbijskie, mających co najmniej jedno dziecko w wieku 4-9 lat. Satysfakcja z relacji była ogólnie wysoka, lecz nie wiązała się ani z podziałem obowiązków rodzicielskich, ani z przystosowaniem dziecka. Choć obie partnerki deklarowały równy podział obowiązków domowych i decyzji, matki biologiczne raportowały większe zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem, a matki niebiologiczne dłuższe godziny pracy zarobkowej. Rodzice byli bardziej zadowoleni, a dzieci lepiej przystosowane, gdy opieka nad dzieckiem była równomierniej dzielona.

Patterson, C. J. (2001)
Families of the Lesbian baby boom: Maternal mental health and child adjustment.
Journal of Gay & Lesbian Mental Health, 4(3), 91-107.

Raporty matek dotyczące samooceny i objawów psychicznych mieściły się w granicach normy. Spójnie z wynikami uzyskiwanymi w rodzinach heteroseksualnych, oceny przystosowania dziecka istotnie wiązały się z miarami zdrowia psychicznego matki. Wyniki podkreślają wagę zdrowia psychicznego matki jako predyktora przystosowania dziecka zarówno w rodzinach lesbijskich, jak i heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

W artykule przedstawiono badanie zdrowia psychicznego matek, składu gospodarstwa oraz przystosowania dziecka w 37 rodzinach, w których dzieci w wieku 4-9 lat zostały urodzone przez matki lesbijki lub adoptowane przez nie wcześnie. Raporty matek dotyczące samooceny i objawów psychicznych mieściły się w granicach normy. Spójnie z wynikami uzyskiwanymi w rodzinach heteroseksualnych, oceny przystosowania dziecka istotnie wiązały się z miarami zdrowia psychicznego matki. Wyniki podkreślają wagę zdrowia psychicznego matki jako predyktora przystosowania dziecka zarówno w rodzinach lesbijskich, jak i heteroseksualnych.

Patterson, C. J., Hurt, S., & Mason, C. D. (1998)
Families of the lesbian baby boom: Children’s contact with grandparents and other adults.
American Journal of Orthopsychiatry, 68(3), 390-399.

W eksploracyjnym badaniu 37 rodzin lesbijskich częstość kontaktów dziecka z dorosłymi z dalszej rodziny i grona znajomych podważyła stereotyp, jakoby takie dzieci były izolowane od rodzin pochodzenia rodziców. Dzieci częściej regularnie kontaktowały się z krewnymi matki biologicznej niż niebiologicznej. Matki oceniały dzieci utrzymujące regularny kontakt z dziadkami jako mające mniej problemów z zachowaniem, a same siebie bardziej pozytywnie w zakresie ogólnego dobrostanu, gdy ich dzieci utrzymywały regularniejszy kontakt z niespokrewnionymi dorosłymi.

Abstrakt i link do badań

W eksploracyjnym badaniu 37 rodzin lesbijskich częstość kontaktów dziecka z dorosłymi z dalszej rodziny i grona znajomych podważyła stereotyp, jakoby takie dzieci były izolowane od rodzin pochodzenia rodziców. Dzieci częściej regularnie kontaktowały się z krewnymi matki biologicznej niż niebiologicznej. Matki oceniały dzieci utrzymujące regularny kontakt z dziadkami jako mające mniej problemów z zachowaniem, a same siebie bardziej pozytywnie w zakresie ogólnego dobrostanu, gdy ich dzieci utrzymywały regularniejszy kontakt z niespokrewnionymi dorosłymi.

Pawelski, J. G. et al. (2006)
The effects of marriage, civil union, and domestic partnerships laws on the health and well-being of children.
Pediatrics, 118(1), 349-364.

Analiza bada wyjątkowe i złożone wyzwania, przed którymi stoją pary jednopłciowe i ich dzieci wynikające z polityki publicznej wykluczającej je z małżeństwa cywilnego. W trakcie prac stało się jasne, że skala i głębia tych wyzwań pozostają w dużej mierze nieznane opinii publicznej, a być może i wielu pediatrom. Zarząd AAP zatwierdził szeroką dystrybucję raportu, by wspomóc pediatrów w pracy z parami jednopłciowymi i ich dziećmi.

Abstrakt i link do badań

W 2005 roku zarząd American Academy of Pediatrics (AAP) powierzył kilku komitetom oraz sekcji ds. adopcji i pieczy zastępczej opracowanie analizy skutków regulacji dotyczących małżeństw, związków partnerskich i rejestrowanej kohabitacji dla prawnego, finansowego i psychospołecznego zdrowia oraz dobrostanu dzieci wychowywanych przez rodziców LG. W pracy nad analizą uczestnicy mieli na uwadze fundamentalną filozofię AAP, według której to rodzina jest głównym opiekunem i centrum siły oraz wsparcia dla dziecka. Wraz z tą filozofią dostrzegali rzeczywistość, w której niepełnoletnie osoby homoseksualne dorastają do bycia dorosłymi osobami homoseksualnymi. Ponieważ wielu pediatrów ma okazję opiekować się dwoma lub więcej pokoleniami tej samej rodziny, najpewniej będą towarzyszyć pacjentom (niezależnie od orientacji) w kolejnych etapach życia, w tym w zakładaniu rodziny i powierzaniu pediatrze zdrowia własnych dzieci.
Analiza bada wyjątkowe i złożone wyzwania, przed którymi stoją pary jednopłciowe i ich dzieci wynikające z polityki publicznej wykluczającej je z małżeństwa cywilnego. W trakcie prac stało się jasne, że skala i głębia tych wyzwań pozostają w dużej mierze nieznane opinii publicznej, a być może i wielu pediatrom. Zarząd AAP zatwierdził szeroką dystrybucję raportu, by wspomóc pediatrów w pracy z parami jednopłciowymi i ich dziećmi

Perrin, E. C. (2002)
Technical report: coparent or second-parent adoption by same-sex parents.
Pediatrics, 109(2), 341-344.

Rosnący zasób literatury naukowej dowodzi, że dzieciom wychowywanym przez jedno lub dwoje rodziców homoseksualnych wiedzie się równie dobrze w funkcjonowaniu emocjonalnym, poznawczym, społecznym i seksualnym jak dzieciom rodziców heteroseksualnych. Na optymalny rozwój dziecka silniej wpływa charakter relacji i interakcji w obrębie rodziny niż jej konkretna struktura formalna.

Abstrakt i link do badań

Rosnący zasób literatury naukowej dowodzi, że dzieciom wychowywanym przez jedno lub dwoje rodziców homoseksualnych wiedzie się równie dobrze w funkcjonowaniu emocjonalnym, poznawczym, społecznym i seksualnym jak dzieciom rodziców heteroseksualnych. Na optymalny rozwój dziecka silniej wpływa charakter relacji i interakcji w obrębie rodziny niż jej konkretna struktura formalna

Perry, B., Burston, A., Stevens, M., Golding, J., Steele, H., & Golombok, S. (2004)
Children’s play narratives: what they tell us about lesbian-mother families.
Journal of Orthopsychiatry, 74(4), 467-479.

Bieżące badanie porównało takie narracje u dzieci z 38 rodzin lesbijskich, 73 rodzin z dwojgiem rodziców heteroseksualnych i 58 rodzin z samodzielną matką heteroseksualną, zrekrutowanych z ogólnej próby populacyjnej. Wyniki wskazują na pozytywne relacje matka-dziecko i dobre przystosowanie dzieci.

Abstrakt i link do badań

Narracje budowane w trakcie zabawy oferują unikatowy wgląd w wewnętrzny świat dziecka. Bieżące badanie porównało takie narracje u dzieci z 38 rodzin lesbijskich, 73 rodzin z dwojgiem rodziców heteroseksualnych i 58 rodzin z samodzielną matką heteroseksualną, zrekrutowanych z ogólnej próby populacyjnej. Wyniki wskazują na pozytywne relacje matka-dziecko i dobre przystosowanie dzieci. Narracje dziewcząt wyrażały więcej czułości niż chłopców i były silniej powiązane z wynikami wywiadów z matkami, co sugeruje, że narracje dziewcząt dokładniej oddają obraz relacji rodzinnych.

Potter, D. (2012)
Same-sex parent families and children’s academic achievement.
Journal of Marriage and Family, 74(3), 556-571.

Dzieci w rodzinach osób tej samej płci uzyskały niższe wyniki niż rówieśnicy z domostw prowadzonych przez dwoje rodziców biologicznych pozostających w związku małżeńskim, lecz różnica ta nie była już istotna po uwzględnieniu przemian rodzinnych.

Abstrakt i link do badań

Dzieci z rodzin tradycyjnych (małżeństwo z dwojgiem biologicznych rodziców) zazwyczaj wypadają lepiej niż ich rówieśnicy z rodzin nietradycyjnych. Wyjątkiem wydają się dzieci z rodzin tej samej płci, niewykazujące typowych dla rodzin nietradycyjnych gorszych wyników. Dotychczasowe badania nad rodzinami tej samej płci opierały się jednak na statycznym ujęciu rodziny i pomijały znaczenie momentów i liczby przemian rodzinnych dla wyników dziecka. By sprawdzić, czy rodziny tej samej płci są rzeczywiście wyjątkiem wśród rodzin nietradycyjnych, autor wykorzystał dane Early Childhood Longitudinal Study Kindergarten cohort (N = 19 043) i utworzył dynamiczny wskaźnik struktury rodziny, testując jego związek z wynikami z testu matematycznego. Dzieci w rodzinach osób tej samej płci uzyskały niższe wyniki niż rówieśnicy z domostw prowadzonych przez dwoje rodziców biologicznych pozostających w związku małżeńskim, lecz różnica ta nie była już istotna po uwzględnieniu przemian rodzinnych.

Rosenfeld, M. J. (2010)
Nontraditional families and childhood progress through school.
Demography, 47(3), 755-775.

Małżeństwa heteroseksualne to typ rodziny, w którym dzieci mają najniższe wskaźniki powtarzania klasy, lecz ta przewaga wynika głównie z wyższego statusu społeczno-ekonomicznego. Dzieci wszystkich typów rodzin (w tym par jednopłciowych) są zdecydowanie bardziej skłonne robić normalne postępy w nauce niż dzieci żyjące w domach zbiorowych (placówkach opiekuńczych, schroniskach).

Abstrakt i link do badań

Autor wykorzystuje dane spisu powszechnego USA, by jako pierwszy przeprowadzić wielkoskalowe, reprezentatywne krajowo testy wyników szkolnych dzieci wychowywanych przez pary tej samej płci. Wyniki wskazują, że dzieci par jednopłciowych z równie dużą szansą, jak dzieci większości innych struktur rodzinnych robią normalne postępy w nauce. Małżeństwa heteroseksualne to typ rodziny, w którym dzieci mają najniższe wskaźniki powtarzania klasy, lecz ta przewaga wynika głównie z wyższego statusu społeczno-ekonomicznego. Dzieci wszystkich typów rodzin (w tym par jednopłciowych) są zdecydowanie bardziej skłonne robić normalne postępy w nauce niż dzieci żyjące w domach zbiorowych (placówkach opiekuńczych, schroniskach).

Ryan, S. (2007)
Parent-child interaction styles between gay and lesbian parents and their adopted children.
Journal of GLBT Family Studies, 3(2), 105-132.

Wyniki pokazują, że badani rodzice mieścili się w pożądanym zakresie skali rodzicielskiej, a ich dzieci osiągały poziomy mocnych stron równe lub przekraczające normy. Różne aspekty stylu rodzicielskiego istotnie przewidywały postrzeganą przez rodziców trudność opieki, która z kolei przewidywała rodzaj i poziom mocnych stron u adoptowanego dziecka.

Abstrakt i link do badań

Choć utrzymują się mity podważające zdolności rodzicielskie osób LG (homoseksualnych) i wpływ takiego rodzicielstwa na powierzone dzieci, rośnie literatura dokumentująca kompetencje tych rodziców wobec dzieci biologicznych. Wciąż jednak brakuje badań nad rodzicami adopcyjnymi LG i ich dziećmi. Aby uzupełnić tę lukę, autor analizuje style rodzicielskie rodziców adopcyjnych LG i mocne strony ich dzieci w wieku 5-9 lat (N = 94), korzystając z wyników Parent-as-a-Teacher Inventory i Behavioral and Emotional Rating Scale. Wyniki pokazują, że badani rodzice mieścili się w pożądanym zakresie skali rodzicielskiej, a ich dzieci osiągały poziomy mocnych stron równe lub przekraczające normy. Różne aspekty stylu rodzicielskiego istotnie przewidywały postrzeganą przez rodziców trudność opieki, która z kolei przewidywała rodzaj i poziom mocnych stron u adoptowanego dziecka.

Shechner, T., Slone, M., Lobel, T., & Schecter, R. (2013)
Children’s adjustment in non-traditional families in Israel: the effect of parental sexual orientation and the number of parents on children’s development.
Child: Care, Health, & Development, 39(2), 178-184.

Wnioski: orientacja seksualna matki nie wpływała negatywnie na przystosowanie dziecka, natomiast samodzielne rodzicielstwo zwiększało ryzyko niektórych trudności. Implikacje obejmują konieczność informowania osób z systemu ochrony zdrowia o wpływie typu rodziny na rozwój dziecka.

Abstrakt i link do badań

Cele: badano różnice we wskaźnikach psychicznych i społecznych dzieci w nietradycyjnych rodzinach izraelskich, koncentrując się na rodzinach bez ojca prowadzonych przez matki lesbijki oraz samodzielne matki z wyboru. Choć Izrael uchodzi za zachodni kraj uprzemysłowiony, dominuje w nim tradycyjna rodzina nuklearna. Metody: badanie czynnikowe objęło cztery typy rodzin: matki lesbijki i heteroseksualne, w wersjach samotnej i w parze. Mierzono Child Behavior Checklist, postrzeganie relacji rówieśniczych i postrzeganą kompetencję własną. Wyniki: dzieci z rodzin z jednym rodzicem miały więcej problemów eksternalizacyjnych i agresji niż dzieci z rodzin z dwojgiem rodziców. Dzieci matek lesbijek raportowały więcej zachowań prospołecznych i mniej osamotnienia niż dzieci z rodzin heteroseksualnych. W postrzeganej kompetencji własnej nie odnotowano różnic. Wnioski: orientacja seksualna matki nie wpływała negatywnie na przystosowanie dziecka, natomiast samodzielne rodzicielstwo zwiększało ryzyko niektórych trudności. Implikacje obejmują konieczność informowania osób z systemu ochrony zdrowia o wpływie typu rodziny na rozwój dziecka.

Stacey, J., & Biblarz, T. J. (2001)
(How) does the sexual orientation of parents matter?
American Sociological Review, 66(2), 159-183.

Większość badań psychologicznych dochodzi jednak do wniosku, że nie ma różnic rozwojowych między dziećmi rodziców LGB a dziećmi rodziców heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Przeciwnicy praw rodzicielskich osób LGB (homo- i biseksualnych) twierdzą, że dzieci takich rodziców są w większym stopniu narażone na niekorzystne wyniki. Większość badań psychologicznych dochodzi jednak do wniosku, że nie ma różnic rozwojowych między dziećmi rodziców LGB a dziećmi rodziców heteroseksualnych. Niniejsza analiza kwestionuje tę obronną ramę pojęciową i pokazuje, w jaki sposób heteroseksizm hamuje rozwój intelektualny w tej dziedzinie. Autorzy omawiają ograniczenia w definicjach, próbach i analizach dotychczasowych badań, a następnie eksplorują wyniki 21 badań i pokazują, że badacze często bagatelizują różnice w rozwoju płciowym i preferencjach seksualnych dzieci, które mogłyby stymulować ważne pytania teoretyczne. Zaproponowano mniej obronne, bardziej socjologicznie zorientowane ramy analityczne, koncentrujące się na: 1) tym, czy efekty selekcji wynikające z homofobii odpowiadają za związki między orientacją rodziców a wynikami dziecka, 2) roli płci rodzica w odniesieniu do orientacji seksualnej dla rozwoju płciowego dziecka, 3) związku między orientacją seksualną rodziców a preferencjami i zachowaniami seksualnymi dzieci.

Tasker, F. (2005)
Lesbian mothers, gay fathers, and their children: a review.
Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 26(3), 224-40.

Wyniki badań sugerują, że dzieci rodziców LG są w kluczowych psychospołecznych wskaźnikach rozwojowych porównywalne do dzieci rodziców heteroseksualnych. Pod wieloma względami dzieci rodziców LG mają podobne doświadczenia rodzinne jak dzieci w rodzinach heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Istnieje wiele rodzajów rodzin prowadzonych przez samodzielnego rodzica LG (geja lub lesbijkę) lub parę jednopłciową. Wyniki badań sugerują, że dzieci rodziców LG są w kluczowych psychospołecznych wskaźnikach rozwojowych porównywalne do dzieci rodziców heteroseksualnych. Pod wieloma względami dzieci rodziców LG mają podobne doświadczenia rodzinne jak dzieci w rodzinach heteroseksualnych. Pewne szczególne zagadnienia odnoszą się jednak do kontekstu rodzicielstwa LG: różnorodność form rodzinnych, świadomość dziecka co do relacji LG, heteroseksizm i homofobia. Kwestie te mają istotne implikacje dla pracy klinicznej z dziećmi matek lesbijek i ojców gejów.

Tasker, F., & Golombok, S. (1995)
Adults raised as children in lesbian families.
American Journal of Orthopsychiatry, 65(2), 203-215.

Długoterminowe badanie 25 młodych dorosłych z rodzin lesbijskich i 21 wychowywanych przez samotne matki heteroseksualne ujawniło, że ci pierwsi w dorosłości funkcjonowali dobrze pod względem dobrostanu psychicznego oraz tożsamości i relacji rodzinnych. Powszechne założenie, jakoby matki lesbijki miały córki lesbijki i synów gejów, nie znalazło potwierdzenia.

Abstrakt i link do badań

Długoterminowe badanie 25 młodych dorosłych z rodzin lesbijskich i 21 wychowywanych przez samotne matki heteroseksualne ujawniło, że ci pierwsi w dorosłości funkcjonowali dobrze pod względem dobrostanu psychicznego oraz tożsamości i relacji rodzinnych. Powszechne założenie, jakoby matki lesbijki miały córki lesbijki i synów gejów, nie znalazło potwierdzenia.

van Gelderen, L., Bos, H. M. W., Gartrell, N., Hermanns, J., Perrin, E. C. (2012)
Quality of life of adolescents raised from birth by lesbian mothers: the US national longitudinal family study.
Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 33(1), 17-23.

Wyniki: nastolatki z NLLFS oceniały swoją jakość życia (QoL) porównywalnie do rówieśników z rodzin heteroseksualnych. Status dawcy, ciągłość związku matek i doświadczona stygmatyzacja nie wiązały się z QoL. Wnioski: nastolatki z planowanych rodzin lesbijskich nie różnią się w QoL od dopasowanej grupy z rodzin heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Cel: porównano jakość życia (QoL), będącą miarą dobrostanu psychicznego, nastolatków wychowywanych w rodzinach matek lesbijek z dopasowaną grupą porównawczą nastolatków rodziców heteroseksualnych. Grupę porównawczą wyłoniono z reprezentatywnej próby z amerykańskiego stanu Waszyngton. Drugim celem była ocena, czy w grupie nastolatków matek lesbijek status dawcy, ciągłość związku matek i samoraportowana stygmatyzacja wiążą się z QoL. Metody: w 1986 roku do badania zrekrutowano przyszłe matki lesbijki w Bostonie, Waszyngtonie i San Francisco. Obecnie 93% rodzin nadal uczestniczy w National Longitudinal Lesbian Family Study. Raport oparto na kwestionariuszu online wypełnionym przez 78 nastoletnich potomków NLLFS (39 dziewcząt i 39 chłopców). Do oceny QoL użyto sześciu pozycji z Youth Quality of Life Instrument. Pytano też o doświadczenia stygmatyzacji (np. drwiny, dokuczanie) i opisanie tych sytuacji. Matek pytano o status dawcy i ciągłość związku. Wyniki: nastolatki z NLLFS oceniały swoją jakość życia (QoL) porównywalnie do rówieśników z rodzin heteroseksualnych. Status dawcy, ciągłość związku matek i doświadczona stygmatyzacja nie wiązały się z QoL. Wnioski: nastolatki z planowanych rodzin lesbijskich nie różnią się w QoL od dopasowanej grupy z rodzin heteroseksualnych. Badanie ukazuje pozytywne aspekty zdrowia psychicznego tych nastolatków.

van Gelderen, L., Gartrell, N. N., Bos, H. M. W., & Hermanns, J. M. A. (2013)
Stigmatization and promotive factors in relation to psychological health and life satisfaction of adolescents in planned lesbian families.
Journal of Family Issues, 34(6), 809-827.

Hierarchiczne analizy regresji wielokrotnej wykazały, że stygmatyzacja wiąże się z większymi problemami zdrowotno-psychicznymi i mniejszą satysfakcją życiową, lecz spójność rodzinna i dopasowanie rówieśnicze łagodzą ten związek. Stygmatyzacja negatywnie wpływa zatem na przystosowanie psychiczne nastolatków rodziców tej samej płci, a interpersonalne czynniki sprzyjające osłabiają siłę tego związku.

Abstrakt i link do badań

Celem badania było sprawdzenie, czy stygmatyzacja wiąże się z przystosowaniem psychicznym nastolatków z planowanych rodzin lesbijskich, a jeśli tak, czy indywidualne i interpersonalne czynniki sprzyjające osłabiają ten związek. Siedemdziesiąt ośmioro nastolatków (39 dziewcząt, 39 chłopców; średni wiek 17,05 lat) wypełniło kwestionariusz online dotyczący problemów ze zdrowiem psychicznym i satysfakcji życiowej. Zebrano też informacje o cechach androgynicznych osobowości (czynnik indywidualny) oraz o spójności rodzinnej i dopasowaniu w grupie rówieśniczej (dwa czynniki interpersonalne). Hierarchiczne analizy regresji wielokrotnej wykazały, że stygmatyzacja wiąże się z większymi problemami zdrowotno-psychicznymi i mniejszą satysfakcją życiową, lecz spójność rodzinna i dopasowanie rówieśnicze łagodzą ten związek. Stygmatyzacja negatywnie wpływa zatem na przystosowanie psychiczne nastolatków rodziców tej samej płci, a interpersonalne czynniki sprzyjające osłabiają siłę tego związku.

van Rijn-van Gelderen, L., Bos, H. M. W., & Gartrell, N. (2015)
Dutch adolescents from lesbian-parent families: how do they compare to peers with heterosexual parents and what is the impact of homophobic stigmatization?
Journal of Adolescence, 40, 65-73.

Nie odnotowano różnic w zachowaniach internalizacyjnych i eksternalizacyjnych w zależności od typu rodziny. Nastolatki z rodzin lesbijskich raportujące więcej doświadczeń stygmatyzacji wykazywały więcej zachowań internalizacyjnych i eksternalizacyjnych.

Abstrakt i link do badań

Porównano zachowania internalizacyjne i eksternalizacyjne 67 holenderskich nastolatków (średnia wieku 16,04) z planowanych rodzin lesbijskich z 67 dopasowanymi nastolatkami z rodzin heteroseksualnych. Zbadano też, czy stygmatyzacja homofobiczna wiąże się z problemami z zachowaniem u młodzieży z rodzin lesbijskich po uwzględnieniu cech demograficznych, wyników matek w zakresie zaangażowania emocjonalnego oraz wcześniejszych problemów z zachowaniem dziecka (mierzonych w wieku 4-8 lat). Standaryzowane narzędzia mierzące problemy z zachowaniem wypełniali rodzice i nastolatki, a pytania o stygmatyzację młodzież z rodzin lesbijskich. Nie odnotowano różnic w zachowaniach internalizacyjnych i eksternalizacyjnych w zależności od typu rodziny. Nastolatki z rodzin lesbijskich raportujące więcej doświadczeń stygmatyzacji wykazywały więcej zachowań internalizacyjnych i eksternalizacyjnych.

Vanfraussen, K., Ponjaert-Kristoffersen, I., & Brewaeys, A. (2002)
What does it mean for youngsters to grow up in a lesbian family created by means of donor insemination?
Journal of Reproductive and Infant Psychology, 20(4), 237-252.

W porównaniu z dziećmi z rodzin heteroseksualnych dzieci DI nie były częściej wyśmiewane ogólnie, ale częściej padały ofiarą dokuczania związanego z rodziną. Wprowadzenie ich nietradycyjnej rodziny do grona rówieśniczego nie wpływało na ich dobrostan psychiczny. Nauczyciele wskazywali jednak, że dzieci z rodzin lesbijskich mają więcej problemów z uwagą niż dzieci z rodzin heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

W wielu krajach kliniki leczenia niepłodności nadal odmawiają zapłodnienia parom lesbijskim, argumentując to dobrem dziecka. Jedna z obaw dotyczy stygmatyzacji dziecka ze względu na nietradycyjną strukturę rodziny. W bieżącym badaniu kontrolnym przeprowadzono wywiady z dziećmi z lesbijskich rodzin DI (donor insemination – zapłodnienie nasieniem od dawcy) na temat tego, jak przedstawiają swoją „nietradycyjną” rodzinę najbliższemu otoczeniu. Zbadano, czy są wyśmiewane lub nękane z tego powodu i czy radzenie sobie z taką konfiguracją wpływa na ich dobrostan psychiczny. Niemal wszystkie dzieci z lesbijskich rodzin DI samorzutnie dzieliły się z bliskimi przyjaciółmi tym, że żyją z dwiema matkami, spotykając się z pozytywnymi reakcjami. Innym mówiły dopiero w odpowiedzi na pytania. Z odpowiedzi wynika, że niektórym rówieśnikom trudno zrozumieć, że można mieć dwie matki i nie mieć ojca. W porównaniu z dziećmi z rodzin heteroseksualnych dzieci DI nie były częściej wyśmiewane ogólnie, ale częściej padały ofiarą dokuczania związanego z rodziną. Wprowadzenie ich nietradycyjnej rodziny do grona rówieśniczego nie wpływało na ich dobrostan psychiczny. Nauczyciele wskazywali jednak, że dzieci z rodzin lesbijskich mają więcej problemów z uwagą niż dzieci z rodzin heteroseksualnych.

Vanfraussen, K., Ponjaert-Kristoffersen, I., & Brewaeys, A. (2003)
Family functioning in lesbian families created by donor insemination.
American Journal of Orthopsychiatry, 73(1), 78-90.

Dane ilościowe i jakościowe tego badania nad funkcjonowaniem rodzin lesbijskich powstałych dzięki zapłodnieniu od dawcy wskazują, że jakość relacji dziecka z matką społeczną jest, według rodziców i dzieci, porównywalna z jakością relacji z matką biologiczną. W odróżnieniu od ojców w rodzinach heteroseksualnych matka społeczna angażuje się w aktywności dziecka tak samo, jak matka biologiczna. Ma także taki sam autorytet jak ojciec w rodzinach heteroseksualnych.

Abstrakt i link do badań

Dane ilościowe i jakościowe tego badania nad funkcjonowaniem rodzin lesbijskich powstałych dzięki zapłodnieniu od dawcy wskazują, że jakość relacji dziecka z matką społeczną jest, według rodziców i dzieci, porównywalna z jakością relacji z matką biologiczną. W odróżnieniu od ojców w rodzinach heteroseksualnych matka społeczna angażuje się w aktywności dziecka tak samo, jak matka biologiczna. Ma także taki sam autorytet jak ojciec w rodzinach heteroseksualnych.

Wainright, J. L., & Patterson, C. J. (2006)
Delinquency, victimization, and substance use among adolescents with female same-sex parents.
Journal of Family Psychology, 20(3), 526-530.

Analizy pokazały, że nastolatki funkcjonowały dobrze, a ich przystosowanie nie wiązało się z typem rodziny. Nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, rzadziej raportowali zachowania przestępcze i używanie substancji psychoaktywnych, co sugeruje, że jakość relacji rodzic-nastolatek lepiej przewiduje wyniki nastolatka niż typ rodziny.

Abstrakt i link do badań

Pytanie, czy orientacja seksualna rodzica ma wpływ na rozwój człowieka, ma istotne implikacje dla teorii psychologicznych i polityki prawnej. Badanie analizowało powiązania między typem rodziny (rodzice tej samej płci wobec różnopłciowych), zmiennymi rodzinnymi i relacyjnymi, używaniem substancji psychoaktywnych, zachowaniami przestępczymi i wiktymizacją nastolatków. Uczestnikami było 44 nastolatków żyjących z parami kobiet i 44 z parami różnopłciowymi, dopasowanych pod względem cech demograficznych, pochodzących z próby krajowej. Analizy pokazały, że nastolatki funkcjonowały dobrze, a ich przystosowanie nie wiązało się z typem rodziny. Nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, rzadziej raportowali zachowania przestępcze i używanie substancji psychoaktywnych, co sugeruje, że jakość relacji rodzic-nastolatek lepiej przewiduje wyniki nastolatka niż typ rodziny.

Wainright, J. L., & Patterson, C. J. (2008)
Peer relations among adolescents with female same-sex parents.
Developmental Psychology, 44(1), 117-126.

Zarówno w miarach samoopisowych, jak i opisujących nastolatka przez rówieśników, młodzież funkcjonowała dobrze, a jakość relacji rówieśniczych nie wiązała się z typem rodziny. Niezależnie od typu rodziny nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, raportowały wyższą jakość relacji rówieśniczych, więcej przyjaciół w szkole oraz były opisywane jako zajmujące bardziej centralne miejsce w ich sieciach przyjaźni.

Abstrakt i link do badań

Badano powiązania między typem rodziny (rodzice tej samej płci wobec różnopłciowych), płcią nastolatka, zmiennymi rodzinno-relacyjnymi a relacjami rówieśniczymi. Uczestnikami było 44 nastolatków wychowywanych przez pary kobiet i 44 wychowywanych przez pary różnopłciowe, dopasowanych pod względem cech demograficznych, pochodzących z próby krajowej. Zarówno w miarach samoopisowych, jak i opisujących nastolatka przez rówieśników, młodzież funkcjonowała dobrze, a jakość relacji rówieśniczych nie wiązała się z typem rodziny. Niezależnie od typu rodziny nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, raportowały wyższą jakość relacji rówieśniczych, więcej przyjaciół w szkole oraz były opisywane jako zajmujące bardziej centralne miejsce w ich sieciach przyjaźni.

Wainright, J. L., Russell, S. T., & Patterson, C. J. (2004)
Psychosocial adjustment, school outcomes, and romantic relationships of adolescents with same-sex parents.
Child Development, 75(6), 1886-1898.

Analizy normatywne wskazują, że w miarach przystosowania psychospołecznego i wyników szkolnych nastolatki funkcjonowały dobrze, a ich przystosowanie zasadniczo nie wiązało się z typem rodziny. Oceny relacji romantycznych i zachowań seksualnych również nie wiązały się z typem rodziny. Niezależnie od typu rodziny nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, lepiej przystosowywały się do szkoły.

Abstrakt i link do badań

W badaniu analizowano powiązania między typem rodziny (rodzice tej samej płci wobec różnopłciowych), zmiennymi rodzinno-relacyjnymi a przystosowaniem psychospołecznym, wynikami szkolnymi oraz romantycznymi zainteresowaniami i zachowaniami nastolatków. Uczestnikami było 44 nastolatków w wieku 12-18 lat wychowywanych przez pary tej samej płci i 44 rówieśników z par różnopłciowych, dopasowanych pod względem cech demograficznych, pochodzących z próby krajowej. Analizy normatywne wskazują, że w miarach przystosowania psychospołecznego i wyników szkolnych nastolatki funkcjonowały dobrze, a ich przystosowanie zasadniczo nie wiązało się z typem rodziny. Oceny relacji romantycznych i zachowań seksualnych również nie wiązały się z typem rodziny. Niezależnie od typu rodziny nastolatki, których rodzice opisywali bliższe relacje z nimi, lepiej przystosowywały się do szkoły.

Lista badań została opracowana w oparciu o materiały What We Know Project, Cornell University, “What Does the Scholarly Research Say about the Well-Being of Children with Gay or Lesbian Parents?” (online literature review), 2015 dostępne na tej stronie.


Przekaż darowiznę na Miłość Nie Wyklucza.
Pracujemy dzięki osobom takim jak ty!

Wesprzyj nasze działania!

Ustaw stały przelew lub przekaż
jednorazową darowiznę na rzecz Miłości.

Wesprzyj nasze działania!

Ustaw stały przelew lub przekaż
jednorazową darowiznę na rzecz Miłości.

Bądźmy w kontakcie!

Dopisz się i dostawaj ważne informacje od Miłości! 🙂

Miłość nie spamuje. Wysyła natomiast informacje o ważnych sprawach i działaniach, w które możesz się włączyć – tych mniejszych i większych, w zależności od tego, na co możesz i chcesz sobie pozwolić. A wszystko po to, żeby umożliwić Ci wpływ na poprawę sytuacji społeczności LGBT+ w Polsce. Ale też po prostu być dobrze poinformowaną osobą.

Mail jest pewniejszą formą kontaktu niż social media. Tu nie dzieli Cię od Miłości zmienny algorytm zależny od anonimowej korporacji. Od Ciebie zależy więc to, czy otrzymasz maila, ale też to, czy zapoznasz się z jego treścią 🙂

Najważniejsze: razem serio możemy więcej! A bycie w kontakcie to najmniej, co możemy wspólnie zrobić 🙂