Historyczny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) potwierdził orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE): polskie urzędy stanu cywilnego muszą dokonywać transkrypcji aktów małżeństwa par osób tej samej płci, które wzięły ślub za granicą. Co to oznacza w praktyce? Przeczytaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Na liście nie ma Twojego pytania? Daj nam znać, dodamy je do listy.
Chcesz zawalczyć o uznanie małżeństwa w Polsce? Dołącz do naszej grupy dla par!
Chcesz razem z nami zmieniać Polskę? Wspieraj Miłość Nie Wyklucza!
Jakub i Mateusz, którym odmówiono transkrypcji ich zagranicznego aktu małżeństwa, czyli przeniesienia go w przetłumaczonej wersji do dokumentu polskiego, mają dostać transkrypcję w urzędzie, który wcześniej im odmówił. Urząd ma to zrobić w ciągu 30 dni, odkąd otrzyma z sądu zwrot akt sprawy. NSA stwierdził również, że ani problemy techniczne związane z systemem, ani przepisy polskiego prawa, w tym konstytucji, nie stanowią przeszkody dla dokonania transkrypcji. Wyrok nie oznacza natomiast, że tak otrzymany polski akt małżeństwa ma nieść za sobą konkretne skutki prawne, czyli wszystkie prawa przysługujące małżeństwom w Polsce. O te rzeczy trzeba będzie walczyć w sądach.
Wyrok NSA to ogromny krok w stronę scenariusza, w którym polskie pary osób tej samej płci dostają ważne akty małżeństwa. To ważny symbol, ale też przede wszystkim narzędzie do dalszej walki. ZUS już ogłosił, że pary osób tej samej płci z wydanym polskim aktem małżeństwa mają być traktowane tak samo jak małżeństwa kobiety i mężczyzny. Tam, gdzie pary osób tej samej płci nie będą uznawane za pełnoprawne małżeństwo, będzie można walczyć w sądzie. Nawet jeśli potrwa to lata, w przyszłości będzie to wzór postępowania dla kolejnych urzędów. W ten sposób stawiamy kolejne kroki w stronę równego traktowania.
System prawny w Polsce nie działa na zasadzie precedensu, więc wyrok w sprawie Jakuba i Mateusza nie oznacza automatycznie, że każdy urząd i sąd będą musiały się do niego zastosować. W praktyce jednak jest bliżej takiego scenariusza, bo NSA jest najważniejszą wykładnią prawa dla systemu administracji państwowej.
Nie miałoby również sensu, by sąd niższej instancji wydawał wyrok niezgodny z tym, co już powiedział NSA – byłoby w takim wypadku oczywiste, że na wypadek odwołania to właśnie tam trafi sprawa i zostanie rozstrzygnięta w podobny sposób.
Różnice mogą się pojawić, gdy wnioski o transkrypcję będą składać pary o sytuacji wyraźnie innej niż ta, w której byli Jakub i Mateusz, na przykład pod kątem obywatelstwa.
Wyrok NSA i wcześniej wyrok TSUE opierają się na konkretnej sprawie i argumentacji, której podstawą jest prawo unijne. Jakub i Mateusz obaj są obywatelami UE. Nie jest powiedziane, że w przypadku pary, w której jedna osoba nie ma obywatelstwa UE, wnioski będą odrzucane przez każdy urząd, ale jest takie ryzyko. Z drugiej strony dla wnioskodawców nie ma kary za odrzucony wniosek, więc można to sprawdzać.
Uwaga: jeśli jedno z Was ma obywatelstwo brytyjskie, a Wasz ślub miał miejsce przed wyjściem kraju z UE, w sprawie o transkrypcję urząd powinien Was traktować jak dwie osoby z obywatelstwem UE, czyli tak jak w przypadku Jakuba i Mateusza.
Pamiętaj, że wyroki NSA i TSUE mamy dzięki temu, że Jakub i Mateusz walczyli o swoje prawa w sądach. Jeśli potrzeba kolejnych walecznych par, żeby transkrypcja była dostępna także dla osób spoza UE, może to właśnie Wy zostaniecie częścią historii?
Nie. Równość małżeńską, czyli możliwość zawarcia w Polsce pełnoprawnego małżeństwa między osobami tej samej płci, można wprowadzić jedynie ustawowo, co wymaga zgody Sejmu, Senatu i Prezydenta. Miłość Nie Wyklucza przygotowało projekt ustawy już 10 lat temu – znajdziesz go na naszej stronie.
Niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego podlega odpowiedzialności karnej.
Wyrok NSA poprzedził podobny wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jego ignorowanie przez polskie władze może narazić Polskę na sankcje finansowe ze strony Unii Europejskiej.
Nie. Wykonanie wyroku nie wymaga zmiany polskiej konstytucji ani zgody sejmu, senatu lub prezydenta. Potwierdził to NSA w uzasadnieniu wyroku. Konieczne jest natomiast umożliwienie rejestrowania aktu małżeństwa dla osób tej samej płci w systemie informatycznym oraz zaktualizowanie wzorów aktów małżeństwa, co może zrobić rząd, nowelizując obowiązujące w tym zakresie rozporządzenie.
Wnioski o transkrypcję aktu małżeństwa można składać cały czas. Po wyroku NSA ryzyko, że zostanie wydana decyzja odmowna, jest znacznie mniejsze. Jest jednak bardzo możliwe, że urzędy będą zawieszać postępowania w oczekiwaniu na wprowadzenie przez rząd zmian w systemie teleinformatycznym, tak by można było zarejestrować akt małżeństwa niezależnie od płci.
Na zaskarżenie odmownej decyzji przysługuje 14 dni. Mamy na ten temat osoby poradnik na naszej stronie.
Urzędnicy czekają na działanie rządu, a rząd musi jak najszybciej przyjąć rozporządzenie ministerstwa cyfryzacji i wprowadzić zmiany w systemie teleinformatycznym. Potrzebna jest presja.
Na liście nie ma Twojego pytania? Napisz do nas na adres: prawo[at]mnw.org.pl.
💙Wspieraj Miłość! Ustaw darowiznę i przekaż 1,5% podatku 💙
Ustaw stały przelew lub przekaż
jednorazową darowiznę na rzecz Miłości.
Ustaw stały przelew lub przekaż
jednorazową darowiznę na rzecz Miłości.
